واگذاری DNS یا DNS Delegation چیست و چه زمانی به آن نیاز است؟

DNS واگذاری یا DNS Delegation فرآیندی است که طی آن اختیار مدیریت یک دامنه یا زیردامنه به مجموعه‌ای دیگر از سرورهای DNS منتقل می‌شود تا این سرورها مسئول بروزرسانی و نگهداری رکوردهای مربوطه باشند. سرور DNS معتبر (Authoritative DNS Server) که زون به آن واگذار شده است، به درخواست‌های DNS پاسخ می‌دهد یا به‌صورت بازگشتی (Recursively) رکورد CNAME را ترجمه می‌کند و پاسخ ارجاعی (Referral Response) ارائه می‌دهد.
با واگذاری مسئولیت یک زیردامنه به سرور DNS دیگر، سازمان ها می‌توانند کنترل بیشتری روی خدمات فعال یا غیرفعال میزبانی‌شده در آن زیردامنه، مانند سرویس تبادل ایمیل داشته باشند.

پیش از ادامه مقاله، در نظر داشته باشید که سامانه نام دامنه (DNS) دارای ساختاری سلسله‌مراتبی از دامنه‌ها است. این ساختار از دامنه ریشه (Root Domain) با نماد " . " آغاز می‌شود. در ادامه آن، دامنه‌های سطح بالا (TLD  یا Top-Level Domain) مانند com، org، net و غیره قرار دارند. سپس دامنه‌های سطح دوم مانند co.uk و سایر موارد تعریف می‌گردند. تمامی این دامنه‌ها از طریق زون‌های مختلف DNS میزبانی خواهند شد که به‌صورت جهانی توزیع شده و توسط سرورهای DNS در نقاط مختلف بین‌المللی نگهداری می‌شوند.
دامنه یک نام منحصربه‌فرد در سامانه DNS می باشد که دارای زون DNS مخصوص به خود است و تمامی رکوردهای مرتبط با آن را شامل می شود.

چه زمانی به واگذاری DNS نیاز است؟

DNS این امکان را فراهم می‌کند که "فضای نام" (Namespace) به زون‌های مختلف DNS تقسیم شود. این زون‌ها را می‌توان ذخیره، کپی یا در میان سرورهای DNS دیگر توزیع کرد. دلایل اصلی برای انجام این کار عبارتند از:

1. افزایش کارایی و امنیت از طریق تقسیم‌بندی: در صورتی که بخواهید با تقسیم یک زون بزرگ به چند زون کوچک‌تر، توزیع بار (Load Balancing) انجام دهید، این کار سرعت پاسخ‌گویی DNS را افزایش می‌دهد و امنیت بیشتری ایجاد می‌کند.

2. واگذاری مدیریت به بخش یا موقعیت دیگر: ممکن است بخواهید مدیریت بخشی از فضای نام DNS خود را به واحدی دیگر در سازمان یا به موقعیت جغرافیایی متفاوتی واگذار کنید.

3. ایجاد زیردامنه‌های مختلف برای کاربردهای گوناگون: از DNS Delegation می‌توان برای افزودن زیردامنه‌های متنوع و تفکیک آنها بر اساس نیاز استفاده کرد.

4. بازطراحی ساختار Namespace: در صورت نیاز می‌توانید ساختار Namespace خود را مجدداً سازماندهی کرده و بخشی از مسئولیت اطلاعات را به سرورهای DNS دیگر بسپارید.

تصویر(1)

هنگامی که یک زون جدید DNS ایجاد می‌شود، باید رکوردهای Delegation در سایر زون‌ها وجود داشته باشند که به سرورهای معتبر (Authoritative DNS Servers) زون جدید اشاره کنند. اطلاعات رکوردهای منبع (Resource Records) زون جدید در سرور DNS ذخیره می‌شوند که به‌عنوان سرور اصلی برای آن زون عمل می‌کند. برای افزایش امنیت، می‌توان داده‌های زون را در یک سرور DNS دیگر، مانند سرور ثانویه تکثیر کرد تا به‌عنوان نسخه پشتیبان عمل کرده و حفاظت بیشتری فراهم آورد.

چگونه می توان یک زیردامنه را واگذار کرد؟

واگذاری اختیار مدیریت یک زیردامنه به سازمان یا سرور DNS دیگر، فرآیندی ساده می باشد. کافی است در دامنه والد، رکوردهای NS را برای زیردامنه ایجاد نمایید تا به سرور مقصد اشاره کند.
به این ترتیب، سرورAuthoritative  تمامی درخواست‌های DNS مرتبط با زیردامنه را مدیریت خواهد کرد. با این حال، هنگام واگذاری زیردامنه باید دقت فراوانی به‌عمل آید زیرا هرگونه مشکل در سرور یا مدیریت دامنه می‌تواند بر کل سامانه تأثیر منفی داشته باشد. بنابراین پیش از واگذاری توصیه می‌شود با استفاده از دستور dig +norec در تمامی سرورها، اطمینان حاصل شود که سرور موردنظر واقعاً برای زیردامنه معتبر (Authoritative) است.

نمونه‌ای از واگذاری DNS

DNS Delegation فرآیندی است که به سازمان‌ها و شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا کنترل بخشی از فضای نام DNS خود را به نهاد دیگری واگذار کنند. به این معنا که یک کاربر دیگر می‌تواند بخشی از تنظیمات DNS دامنه مانند افزودن یا حذف رکوردهای A یا CNAME را مدیریت نماید.

تصویر(2)

نمونه‌های متعددی از این نوع واگذاری وجود دارد:

• دانشگاه‌هایی که بخشی از Namespace خود را برای مدیریت حساب‌های ایمیل دانشجویان به بخش IT اختصاص داده‌اند.
• کسب‌وکارهایی که سامانه نام دامنه خود را به ارائه‌دهندگان خدمات DNS شخص ثالث (Third-Party DNS Providers) واگذار می‌کنند تا سرعت، امنیت و قابلیت اطمینان وب‌سایت خود را بهبود دهند.

رکوردهای Glue: کلید تاثیرگذاری DNS Delegation

در زمینه‌ واگذاری DNS، رکوردهای Glue نقش کاملاً حیاتی دارند؛ زیرا پیوند میان دامنه والد و زیردامنه‌های آن را برقرار می‌کنند. در واقع این رکوردها از طریق ارائه رکوردهای A و AAAA موردنیاز، ارتباط میان دامنه اصلی و زیردامنه های واگذارشده آن را برقرار می‌سازند.
در نبود رکوردهای Glue، سامانه DNS وارد چرخه‌ای بی‌پایان از درخواست ها می‌شود و قادر به یافتن نام‌سرورهای (NameServers) صحیح نخواهد بود. بنابراین، دامنه والد  که در این مثال example.net است باید علاوه بر رکوردهای NS که واگذاری را مشخص می‌کنند، رکوردهای A (یا AAAA) را نیز در خود داشته باشد تا نام‌سرورها به آدرس‌های IP آنها پیوند داده شود و فرآیند ترجمه (DNS Resolution) بدون اختلال انجام گیرد.

نقش نام‌سرورها در واگذاری DNS

نام‌سرورها ستون فقرات DNS Delegation هستند. آنها تضمین می‌کنند که وقتی کاربری تلاش می‌کند به یک دامنه یا زیردامنه دسترسی پیدا نماید، درخواست او به مقصد صحیح هدایت شده و به آدرس IP درست ترجمه شود. به‌ بیان ساده، نام‌سرورها زون‌های DNS تحت مدیریت خود را اداره می‌کنند و پاسخ‌های معتبر (Authoritative Answers) به درخواست های DNS ارائه می‌دهند.

هنگامی که یک دامنه والد، زیردامنه‌ای را واگذار می‌کند، از رکوردهای NS برای اشاره به نام‌سرورهای مشخص استفاده می‌شود. این سرورها مسئول رسیدگی به تمامی درخواست‌های مرتبط با زون واگذار‌شده خواهند بود. برای مثال، اگر blog.example.com به یک سرور DNS جدید واگذار شود، نام‌سرورهای ذکر شده در رکورد NS مربوط به blog.example.com، تمام درخواست‌های DNS مرتبط با آن زیردامنه را پاسخ خواهند داد.

وظایف کلیدی نام‌سرورها در واگذاری DNS عبارتند از:

• منابع معتبر برای زون‌های تحت اختیار خود.
• اطمینان از مسیریابی صحیح و کارآمد درخواست‌های DNS.
• استفاده از رکوردهای Glue برای پیوند دادن نام‌سرورها به آدرس‌های IP آنها.

تصویر(3)

DNS Zone Delegation معکوس

DNS Zone Delegation معکوس فرآیندی است که به سازمان‌ها اجازه می‌دهد مسئولیت رکوردهای PTR (Pointer Records) را به زون دیگری در فضای نام دامنه خود واگذار کنند. این کار در دو مرحله انجام می‌شود؛ ابتدا مسئولیت مدیریت رکوردهای DNS مربوط به نام‌های دامنه واگذار شده و سپس زون معکوس مربوط به آنها ایجاد می گردد.

واگذاری معکوس DNS باعث افزایش سرعت در پاسخ‌گویی به درخواست‌های DNS می‌شود. علاوه بر این، معمولاً با اهداف امنیتی، افزایش قابلیت اطمینان (Reliability) و اجرای سیاست‌های کنترل دسترسی (Access Control Policies) مورد استفاده قرار می‌گیرد. با بهره‌گیری از rDNS Delegation، سازمان‌ها کنترل بیشتری بر نحوه دسترسی و مدیریت دامنه‌ها و زیردامنه‌های خود خواهند داشت.

واگذاری ناقص (Lame Delegation)

واگذاری ناقص در DNS زمانی رخ می‌دهد که یک نام‌سرور به‌اشتباه پیکربندی شده یا قادر نیست پاسخ معتبری برای دامنه‌ای که موظف به سرویس‌دهی آن است، ارائه دهد. این وضعیت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که رکوردهای NS در دامنه والد برای سرور مرتبط با زیردامنه، پیکربندی نشده است؛ نتیجه آن، درخواست های DNS ناموفق یا ناقص خواهد بود.

برای نمونه، فرض کنید دامنه example.net زیردامنه blog.example.net را به مجموعه‌ای از Name Server ها واگذار کرده است. اگر یکی از این نام‌سرورها به‌درستی برای پاسخ درخواست‌های blog.example.net پیکربندی نشده باشد، "واگذاری ناقص" رخ داده است.

در نتیجه، کاربران هنگام تلاش برای دسترسی به blog.example.net ممکن است با تأخیر یا عدم دسترسی مواجه شوند زیرا بخشی از درخواست‌های DNS به‌دلیل سرور ناصحیح یا غیرفعال، شکست می‌خورند.

برای جلوگیری از واگذاری ناقص، مدیران دامنه باید به‌طور منظم اطمینان حاصل کنند که تمامی نام‌سرورهای ثبت‌شده به‌درستی پیکربندی شده و پاسخ‌گوی تمام دامنه‌ها و زیردامنه‌های مرتبط هستند. این کار شامل بررسی همزمان و دقیق هرگونه تغییر پیکربندی DNS و اعمال آن در تمام Name Server های مرتبط است. مانیتورینگ و ممیزی مستمر تنظیمات DNS برای شناسایی و اصلاح سریع موارد واگذاری ناقص، حیاتی می باشد؛ زیرا این اقدامات موجب حفظ یکپارچگی و قابلیت اطمینان سامانه DNS می‌شوند.

تصویر(4)

بهترین روش‌ها برای انجام واگذاری DNS

برای حفظ عملکرد پایدار و جلوگیری از مشکلات رایج در DNS، رعایت چند روش‌ توصیه‌شده، ضروری است:

1. استفاده از چند Name Server معتبر: همواره حداقل دو سرور DNS را تنظیم کنید تا افزونگی (Redundancy) و دسترس‌پذیری بالا تضمین شود.
2. اطمینان از پیکربندی صحیح نام‌سرورها: بررسی کنید که هر سرور واگذار‌شده، برای زون مرتبط با خود معتبر باشد و به درخواست ها پاسخ صحیح بدهد.
3. بروزرسانی و صحت رکوردهای Glue: وجود رکوردهای Glue اشتباه یا ناقص می‌تواند منجر به شکست یا تأخیر در فرآیند ترجمه شود.
4. مانیتورینگ مداوم عملکرد و دسترس‌پذیری DNS: به‌صورت منظم زون‌های واگذار شده را از نظر سرعت پاسخ و انتشار (Propagation) بررسی کنید.
5. فعال‌سازی DNSSEC برای امنیت: با پیاده‌سازی DNSSEC (Domain Name System Security Extensions) از جعل پاسخ‌هایDNS  یا DNS Spoofing جلوگیری کرده و اصالت پاسخ‌ها را تضمین کنید.

رعایت این اصول باعث می‌شود DNS Delegation در تمام زیردامنه‌ها ایمن، سریع و قابل‌اعتماد انجام گیرد.

نتیجه‌گیری

واگذاری DNS به‌طور چشمگیری عملکرد شبکه DNS را بهبود می‌دهد. توسط این ویژگی، سامانه DNS به‌راحتی قابل‌ گسترش است. علاوه بر این، فشار کاری (Load) کاهش یافته و سرعت و افزونگی افزایش پیدا می‌کند. تسلط بر نحوه مدیریت صحیح DNS موجب بهبود قابل‌توجه کارایی و پایداری کل زیرساخت نام دامنه خواهد شد.