سرعت بارگذاری صفحات وب یکی از مهمترین عوامل موفقیت وبسایت محسوب میشود. کاربران انتظار دارند صفحات وب در کوتاهترین زمان ممکن نمایش داده شوند و در صورتی که یک سایت حتی چند ثانیه دیرتر بارگذاری گردد، احتمال زیادی وجود دارد که بازدیدکننده صفحه را ترک کرده و به سراغ گزینههای دیگر برود. این مسئله نهتنها بر تجربه کاربری تأثیر منفی میگذارد، بلکه میتواند نرخ تبدیل و میزان تعامل کاربران با سایت را نیز کاهش دهد.
از سوی دیگر، موتورهای جستوجو نیز سرعت سایت را بهعنوان یکی از عوامل مهم در رتبهبندی صفحات در نظر میگیرند. به همین دلیل، سایتهایی که عملکرد سریعتری دارند، معمولاً شانس بیشتری برای کسب رتبههای بهتر در نتایج جستوجو خواهند داشت. در چنین شرایطی، استفاده از روشهای بهینهسازی سرعت اهمیت زیادی پیدا میکند.
یکی از مهمترین تکنیکهایی که برای افزایش سرعت سایت مورد استفاده قرار میگیرد، کش سایت است. این فناوری به وبسایتها کمک میکند تا دادهها و فایلهای موردنیاز را بهصورت موقت ذخیره کرده و در دفعات بعدی با سرعت بسیار بیشتری در اختیار کاربران قرار دهند. استفاده صحیح از کش میتواند فشار روی سرور را کاهش دهد، مصرف پهنای باند را کمتر کند و در نهایت تجربه کاربری بهتری ایجاد نماید.
کش سایت چیست؟
کش سایت فرآیندی است که طی آن نسخهای از فایلها و محتوای وبسایت بهصورت موقت ذخیره میشود تا در درخواستهای بعدی با سرعت بیشتری در اختیار کاربران قرار گیرد. این فایلها میتوانند شامل صفحات HTML، تصاویر، فایلهای CSS، اسکریپتهای JavaScript و حتی دادههای پایگاه داده باشند.
تصویر(1)
در حالت عادی، هر بار که کاربر وارد یک صفحه از سایت میشود، مرورگر او باید درخواست جدیدی به سرور ارسال کند. سرور نیز برای پاسخ به این درخواست باید فایلها را پردازش کرده و نتیجه را به کاربر ارسال نماید. این فرآیند اگرچه بهطور معمول در کسری از ثانیه انجام میشود، اما در سایتهای پرترافیک یا دارای پردازشهای پیچیده ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
در چنین شرایطی، کش سایت نقش بسیار مهمی دارد. با استفاده از کش، نسخهای از محتوای سایت از قبل آماده و ذخیره میشود. بنابراین زمانی که کاربر دوباره همان صفحه را درخواست میکند، سیستم بهجای پردازش کامل صفحه، نسخه ذخیرهشده را به او نمایش میدهد. همین موضوع باعث میشود زمان بارگذاری صفحات به شکل قابل توجهی کاهش یابد.
کش میتواند در بخشهای مختلفی از سیستم ذخیره شود؛ برای مثال ممکن است در مرورگر کاربر، روی سرور میزبان سایت یا در شبکههای توزیع محتوا ذخیره شود. هر یک از این روشها مزایا و کاربردهای خاص خود را دارند.
کش سایت چگونه کار میکند؟
زمانی که کاربر آدرس یک سایت را در مرورگر خود وارد میکند، مرورگر یک درخواست HTTP به سرور ارسال مینماید. سرور پس از دریافت این درخواست، فایلهای موردنیاز را جمعآوری کرده و صفحه نهایی را تولید میکند. سپس این صفحه به مرورگر کاربر ارسال میشود تا نمایش داده شود.
این فرآیند در هر بار بازدید از سایت تکرار میگردد. اما زمانی که کش فعال باشد، وضعیت کمی متفاوت خواهد بود. در اولین بازدید کاربر، صفحه بهصورت عادی بارگذاری شده و نسخهای از برخی فایلها در حافظه کش ذخیره میشود. در بازدیدهای بعدی، مرورگر یا سرور میتواند همان نسخه ذخیرهشده را بدون نیاز به پردازش مجدد در اختیار کاربر قرار دهد.
برای مثال فرض کنید وارد یک رستوران شلوغ شدهاید. در حالت عادی، هر مشتری باید سفارش خود را ثبت کرده و آشپزخانه از ابتدا غذای او را آماده کند. طبیعی است که در این شرایط زمان انتظار افزایش پیدا میکند.
تصویر(2)
اما اگر رستوران برخی غذاهای پرطرفدار را از قبل آماده کرده باشد، میتواند آنها را سریعتر به مشتریان تحویل دهد. در این حالت، مشتریان مدت زمان کمتری منتظر میمانند و سرعت خدماتدهی نیز بیشتر می شود. در دنیای وب نیز کش سایت عملکردی مشابه دارد. برخی از دادهها از قبل آماده و ذخیره میشوند تا در درخواستهای بعدی بدون نیاز به پردازش مجدد به کاربران تحویل داده شوند. همین موضوع باعث میشود صفحات با سرعت بیشتری بارگذاری گردند و تجربه کاربری بهبود پیدا کند.
چرا کش سایت اهمیت زیادی دارد؟
استفاده از کش سایت مزایای متعددی برای وبسایتها به همراه دارد. در ادامه مهمترین دلایل اهمیت این فناوری را بررسی میشود.
یکی از مهمترین مزایای کش سایت افزایش سرعت بارگذاری صفحات است. زمانی که دادهها از حافظه کش بارگذاری میشوند، دیگر نیازی نیست سرور هر بار تمام فرآیند تولید صفحه را انجام دهد. در نتیجه صفحات بسیار سریعتر در اختیار کاربران قرار میگیرند.
-
کاهش فشار روی سرور
در سایتهایی که بازدیدکنندگان زیادی دارند، تعداد درخواستهایی که به سرور ارسال میشود میتواند بسیار بالا باشد. اگر برای هر درخواست پردازش کامل انجام شود، منابع سرور بهسرعت مصرف خواهند شد.
با استفاده از کش سایت، بسیاری از درخواستها از طریق نسخههای ذخیرهشده پاسخ داده میشوند و سرور اصلی مجبور نیست هر بار عملیات سنگین پردازشی انجام دهد. این موضوع باعث میگردد منابع سرور بهتر مدیریت شوند.
-
کاهش مصرف پهنای باند
کش سایت موجب میگردد میزان دادهای که میان سرور و کاربران منتقل میشود کاهش پیدا کند. زمانی که فایلهای مختلف سایت در حافظه کش ذخیره شده باشند، مرورگر کاربر یا سیستمهای واسط میتوانند همان نسخه ذخیرهشده را بدون نیاز به دریافت مجدد از سرور نمایش دهند. در نتیجه، حجم تبادل اطلاعات کمتر شده و مصرف پهنای باند نیز کاهش مییابد.
-
بهبود تجربه کاربری
کاربران اینترنت معمولاً صبر زیادی برای بارگذاری صفحات ندارند. اگر یک سایت سریع بارگذاری شود، کاربران تجربه بهتری خواهند داشت و احتمال بازگشت آنها به سایت افزایش مییابد. کش سایت با افزایش سرعت بارگذاری صفحات، نقش مهمی در بهبود تجربه کاربری ایفا میکند.
-
بهبود سئو سایت
سرعت سایت یکی از عوامل مهم در الگوریتمهای رتبهبندی موتورهای جستوجو است. سایتهایی که سریعتر بارگذاری میشوند، شانس بیشتری برای کسب رتبههای بهتر در نتایج جستوجو دارند. بنابراین استفاده از کش سایت میتواند به بهبود سئو نیز کمک کند.
-
افزایش نرخ تبدیل
سرعت بالا و تجربه کاربری مناسب حرکت کاربران در سایت را راحتتر می کند که احتمال انجام اقداماتی مانند خرید، ثبتنام یا تکمیل فرم افزایش یابد. به همین دلیل، کش سایت میتواند بهصورت غیرمستقیم نرخ تبدیل سایت را نیز افزایش دهد.
انواع کش سایت
بهطور کلی کش سایت به دو دسته اصلی کش سمت کاربر و کش سمت سرور تقسیم میشود. هر یک از این روشها در بخش خاصی از فرآیند بارگذاری صفحات نقش دارند.
تصویر(3)
کش مرورگر (Browser Cache)
در کش مرورگر، برخی فایلهای سایت در دستگاه کاربر ذخیره میشوند. این فایلها ممکن است شامل تصاویر، فایلهای CSS، فایلهای JavaScript یا حتی صفحات HTML باشند.
زمانی که کاربر دوباره وارد سایت میشود، مرورگر میتواند این فایلها را از حافظه محلی بارگذاری کند و دیگر نیازی به دانلود مجدد آنها از سرور نخواهد بود .مدیران سایت میتوانند با استفاده از هدرهای HTTP مانند Cache-Control یا Expires مدت زمان نگهداری فایلها در کش مرورگر را مشخص کنند.
کش سرور (Server Cache)
کش سرور شامل مجموعهای از تکنیکها است که در سمت سرور اجرا میگردد. در این روش، دادهها در سرور یا سیستمهای واسط ذخیره میشوند تا پاسخدهی به درخواستها سریعتر انجام شود .کش سرور انواع مختلفی دارد که هر یک مناسب هدف خاصی هستند.
-
کش کامل صفحه (Full Page Cache)
در این روش، نسخه کامل یک صفحه وب ذخیره میشود. زمانی که کاربر دوباره همان صفحه را درخواست میکند، سرور میتواند نسخه ذخیرهشده را مستقیماً ارسال نماید .این روش برای سایتهایی که محتوای صفحات آنها برای اکثر کاربران یکسان است بسیار مناسب است.
-
کش آبجکت (Object Cache)
در این نوع کش، نتایج برخی پردازشها یا کوئریهای پایگاه داده ذخیره میشوند. ابزارهایی مانند Redis یا Memcached معمولاً برای این نوع کش استفاده میشوند .این روش باعث میشود درخواستهای مشابه به پایگاه داده کمتر شوند و عملکرد سرور بهبود پیدا کند.
-
کش Opcode
در زبانهایی مانند PHP، کدها ابتدا باید کامپایل شوند و سپس اجرا شوند. کش Opcode نسخه کامپایلشده کدها را ذخیره میکند تا در درخواستهای بعدی نیازی به کامپایل مجدد نباشد .این کار سرعت اجرای برنامههای سمت سرور را افزایش میدهد.
-
کش CDN
شبکه توزیع محتوا یا CDN مجموعهای از سرورها است که در نقاط مختلف جهان قرار دارند. این سرورها نسخهای از فایلهای سایت را ذخیره میکنند و آنها را از نزدیکترین موقعیت جغرافیایی به کاربر تحویل میدهند .این روش باعث کاهش تأخیر شبکه و افزایش سرعت دسترسی کاربران میشود.
-
کش بخشبندی شده (Fragment Cache)
در برخی سایتها تنها بخشهایی از صفحه ثابت هستند. در چنین شرایطی میتوان فقط همان بخشهای ثابت را کش کرد و بخشهای دیگر را بهصورت پویا تولید کرد.
تفاوت کش سایت و CDN
اگرچه کش سایت و CDN هر دو به افزایش سرعت سایت کمک میکنند، اما نقش آنها یکسان نیست.
کش سایت بیشتر به ذخیره نسخهای از دادهها برای کاهش پردازش سرور مربوط میشود. در مقابل، CDN تمرکز بیشتری بر کاهش فاصله جغرافیایی بین کاربر و سرور دارد .به بیان ساده، کش سایت باعث کاهش بار پردازشی سرور میشود، در حالی که CDN باعث میشود دادهها از نزدیکترین سرور به کاربر ارسال شوند.
روشهای فعالسازی کش سایت
فعالسازی کش سایت بسته به نوع سیستم مدیریت محتوا یا معماری سایت میتواند متفاوت باشد.
1- فعالسازی کش در وردپرس
در سایتهای وردپرسی سادهترین روش استفاده از افزونههای کش است. افزونههایی مانند WP Rocket،LiteSpeed Cache W3 Total Cache واز محبوبترین ابزارهای کش در وردپرس محسوب میشوند. این افزونهها قابلیتهایی مانند کش صفحه، فشردهسازی فایلها، ترکیب فایلهای CSS و JavaScript و مدیریت کش مرورگر را فراهم میکنند.
2- فعالسازی کش در سایتهای اختصاصی
در سایتهایی که با برنامهنویسی اختصاصی توسعه داده شدهاند، فعالسازی کش معمولاً در سطح سرور انجام میشود. برخی از روشهای رایج عبارتند از:
- فعالسازی OPcache در PHP
- استفاده از Redis یا Memcached
- فعال کردن FastCGI Cache در Nginx
- تنظیم کش در وبسرور Apache
در بسیاری از موارد، شرکتهای هاستینگ نیز ابزارهایی برای مدیریت کش سرور در اختیار کاربران قرار میدهند.
مشکلات رایج کش سایت
با وجود مزایای فراوان، استفاده از کش سایت گاهی میتواند مشکلاتی ایجاد کند.
تصویر(4)
نمایش نسخه قدیمی سایت
گاهی پس از بهروزرسانی محتوا، کاربران همچنان نسخه قدیمی صفحه را مشاهده میکنند. این مشکل معمولاً به دلیل طولانی بودن زمان کش یا ذخیره نسخه قبلی در CDN ایجاد میشود.
بهروزرسانی نشدن فایلهای CSS و JavaScript
اگر فایلهای CSS یا JS تغییر کرده باشند اما نام آنها ثابت باقی بماند، مرورگر ممکن است همچنان نسخه قدیمی را از کش بارگذاری کند.
کش شدن صفحات داینامیک
در برخی موارد صفحات داینامیک مانند پنل کاربری یا سبد خرید نباید کش شوند. اگر این صفحات به اشتباه کش شوند، ممکن است اطلاعات نادرستی به کاربران نمایش داده شود.
نحوه پاک کردن کش سایت
گاهی برای مشاهده آخرین تغییرات سایت لازم است کش پاک شود. این کار میتواند در چند سطح مختلف انجام شود.
پاک کردن کش مرورگر
کاربران میتوانند از طریق تنظیمات مرورگر و بخش Clear Browsing Data فایلهای کش شده را حذف کنند.
پاک کردن کش افزونهها
در سیستمهایی مانند وردپرس معمولاً گزینهای برای پاک کردن کش در تنظیمات افزونهها وجود دارد.
پاک کردن کش CDN
در سرویسهای CDN نیز معمولاً گزینهای با عنوان Purge Cache وجود دارد که امکان حذف کامل کش را فراهم میکند.
پاک کردن کش سرور
در برخی موارد لازم است کش سرور نیز پاک شود که معمولاً از طریق پنل هاست یا با کمک تیم پشتیبانی انجام میشود.
نتیجهگیری
استفاده از کش سایت یکی از مؤثرترین روشها برای افزایش سرعت و بهبود عملکرد وبسایت به شمار میرود. کش با ذخیره نسخهای از دادهها، امکان ارائه سریعتر محتوا را فراهم میکند و در عین حال فشار روی سرور و مصرف پهنای باند را کاهش میدهد.
همچنین کش سایت میتواند تجربه کاربری را بهبود و نرخ تبدیل را افزایش دهد و حتی بر سئو سایت نیز تأثیر مثبت بگذارد. البته برای دستیابی به بهترین نتیجه، لازم است تنظیمات کش بهدرستی انجام شود و در صورت نیاز مدیریت و پاکسازی کش نیز بهصورت اصولی انجام گیرد.
پیادهسازی صحیح کش سایت یکی از مهمترین گامها در مسیر بهینهسازی عملکرد وبسایت است و هر مدیر سایتی که به دنبال افزایش سرعت و کیفیت خدمات خود است، باید توجه ویژهای به این فناوری داشته باشد.