تجربه متخصصان در زمینه توسعه نرمافزار زمانی دستخوش تغییری شگرف میشود که شیوه راهاندازی یک سرور محلی (لوکال هاست) را روی رایانه شخصی خود فرا میگیرند. در این مرحله است که ارزش برخورداری از یک محیط خصوصی و امن جهت اجرای کدها آشکار میگردد؛ بستر امنی که امکان آزمون و خطا، یادگیری از اشتباهات و ارتقا کدهای برنامهنویسی را بدون دغدغه دیدهشدن توسط دیگران، فراهم میسازد.
علاوه بر این اجرای پروژه در لوکال هاست، از بروز مشکلات و آسیبهای جدی جلوگیری میکند. انتشار کدهایی که هنوز به طور کامل ارزیابی و آزمایش نشدهاند، میتواند صدمات سیستمی، چالشهای امنیتی و نهایتا نارضایتی کاربران یا مشتریان را در پی داشته باشد. از این رو، راهاندازی یک محیط محلی (لوکال) نقشی کلیدی در پیشگیری از مشکلات فوق ایفا میکند.
در ادامه مقاله، تمامی الزامات و دانش فنی موردنیاز جهت استفاده از لوکال هاست برای پروژهها تشریح خواهد شد. همچنین تجربیات کاربردی کار با این بستر ارائه میشود تا آغازگر مسیری روشن برای توسعهدهندگان باشد.
لوکال هاست چیست؟
لوکال هاست (Localhost) یک نام میزبان (Hostname) در شبکه است که به رایانه ارسال کننده درخواست، اشاره دارد؛ به بیانی دیگر، این نام نماینده همان دستگاهی می باشد که کاربر هماکنون در حال استفاده از آن است.
تصویر(1)
در بسیاری از سیستمهای کامپیوتری، Localhost یک نام مستعار برای آدرس IP زیر است:
127.0.0.1
لوکال هاست برای اهداف گوناگونی نظیر ارزیابی نرمافزار، توسعه برنامهها و بهبود امنیت سیستم مورد استفاده قرار میگیرد؛ بدون آنکه به اتصال اینترنت یا یک شبکه بزرگتر نیاز باشد.
بررسیها نشان میدهد که لوکال هاست بستری بسیار امن برای ساخت، آزمایش و عیبیابی برنامهها پیش از انتشار نهایی فراهم میآورد. این محیط کاملاً کنترلشده و مستقل، قادر است شرایطی دقیقاً مشابه با ارتباطات شبکه واقعی را روی همان رایانه شبیهسازی کند.
اگرچه ممکن است این تعاریف در وهله نخست کمی پیچیده به نظر برسند اما بررسی دقیق مفهوم آدرسهای IP، ماهیت و ضرورت آنها، به سادهسازی موضوع کمک شایانی خواهد کرد.
تصویر(2)
آدرس آیپی (IP Address) چیست؟
آدرس آیپی یا نشانی پروتکل اینترنت (Internet Protocol Address)، مجموعهای منحصربهفرد از اعداد است که به هر دستگاه موجود در شبکه تخصیص مییابد.
این شناسه را میتوان همانند نشانی پستی یک ساختمان در دنیای واقعی تصور کرد؛ آدرسی که به دستگاههای سختافزاری کمک میکند تا یکدیگر را در پهنای اینترنت یا بستر شبکه داخلی مکانیابی کنند.
یک آدرس IP استاندارد معمولاً شامل 4 بخش عددی است که مقدار هر یک از آنها رقمی بین ۰ تا ۲۵۵ را در بر میگیرد. هر دستگاه متصل به شبکه، از جمله رایانههای شخصی کاربران، آدرس IP منحصربهفردی دارد.
شایان ذکر است که نام دامنه به تنهایی هویت فنی یک وبسایت را تعیین نمیکند. در واقع، دامنه صرفاً اسمی سادهتر برای آدرس IP عددی آن وبسایت است که بخاطر سپردن آن آسانتر می باشد؛ ساختاری عددی که موقعیت دقیق سرور میزبان را در بستر شبکه تعیین مینماید.
جهت بازدید از یک وبسایت، کاربران نام دامنه آن را در نوار آدرس مرورگر وارد میکنند (برای نمونه: example.com. با وارد کردن عبارت "example.com" در مرورگر و فشردن کلید اینتر (Enter)، سیستم نام دامنه یا DNS فرآیند پردازش درخواست را آغاز میکند. سپس دیاناس بررسی خواهد کرد که دامنه مربوطه به کدام آدرس آیپی متصل است.
پس از آن، سیستم درخواست کاربر را به وبسرور سایت موردنظر هدایت مینماید. هرچند سازوکار عملکرد واقعی دیاناس بسیار پیچیدهتر از این توصیف ساده است اما شالوده اصلی آن بر همین مبنا استوار می باشد.
با وجود دامنهها، نیازی به حفظ کردن نشانیهای عددی وبسایتهای موردنظر یا حتی آگاهی از جزئیات فنی آدرسهای آیپی نیست. برای مثال، بهخاطرسپاری و وارد کردن دامنه example.com بسیار سادهتر از حفظ کردن 4 بخش عددی مجزا مانند 104.20.154.23 است.
آدرس لوپبک (Loopback Address) چیست؟
آدرسهای آیپی به شناسایی سرورهای گوناگون در شبکه جهانی اینترنت یا دستگاههای فعال شبکههای داخلی کمک می کنند. با اضافه شدن هر دستگاه جدید در شبکه، یک آدرس آیپی به آن تخصیص مییابد. با این حال، دستهای از آدرسها برای کاربردهای ویژهای رزرو و متمایز شدهاند.
به عنوان نمونه، تمامی آدرسهایی که با عدد ۱۲۷ آغاز میگردند، آدرسهای خاصی به نام Local Loopback Address هستند. برخلاف آدرسهای آیپی معمولی که برای شناسایی سایر تجهیزات متصل به شبکه استفاده میشوند، آدرس لوپبک مستقیماً به خود سیستم فرستنده اشاره دارد.
این آدرسها درخواستهای ایجاد شده را به جای سیستمهای بیرونی، مجدداً برای همان رایانه ارسال می کنند. به همین دلیل، هیچ وبسایت عمومی در دنیای اینترنت امکان برخورداری از آدرس آیپی با الگوی 127.0.0.0 را نخواهد داشت.
تجهیزات و رایانههای خارج از سیستم محلی، امکان برقراری ارتباط یا دسترسی به آدرسهای لوپبک را ندارند. در هنگام ارسال درخواست برای آدرس لوپبک، فرآیندی تحت عنوان Loopback به وقوع میپیوندد؛ بدین معنا که درخواست مجدداً به سرور مبدا که فرستنده پیام بوده است، هدایت میشود.
در نتیجه این فرایند:
- درخواست از بستر اینترنت عبور نمیکند.
- هیچگونه اطلاعاتی به شبکههای خارجی ارسال نمیگردد.
- تمام فرآیند درون همان سیستم محلی باقی میماند.
پس از تبیین مفاهیم آدرس آیپی و لوپبک، بررسی جزئیات کاربردی و تجربیات مرتبط با لوکال هاست امکانپذیر خواهد بود.
تصویر(3)
لوکال هاست به چه معنا است؟
در شبکههای رایانهای، لوکال هاست مانند یک کد مخفی است که به همان رایانه مورد استفاده کاربر اشاره دارد.
هنگامی که درخواستی اختصاصی به خود دستگاه ارسال شود، اصطلاحاً به آن "درخواست Loopback" میگویند. این دسته از درخواستها در زمینههایی همچون تست و ارزیابی نرمافزار، سنجش کارایی سیستم و ارتقا امنیت بسیار کاربردی و اثربخش هستند.
برای دسترسی به لوکال هاست از آدرس لوپبک 127.0.0.1 استفاده میگردد. این آدرس به سروری اشاره دارد که روی همان دستگاه در حال فعالیت است. بنابراین هنگامی که رایانه درخواست اتصال به آدرس 127.0.0.1 صادر میکند، عملاً درخواستی را به خود یا همان سرور محلی ارسال کرده است.
واژه Localhost به عنوان یک نام دامنه برای آدرس عددی 127.0.0.1 نیز عمل میکند اما یک تمایز کلیدی با دامنه های متداول دارد؛ با وارد کردن عبارت localhost در مرورگر، درخواست صادرشده وارد بستر اینترنت جهانی نخواهد شد بلکه بدون واسطه به همان رایانه مبدا بازمیگردد.
نکات تکمیلی درباره لوکال هاست:
- آدرس پیشفرض لوکال هاست در نسخه چهارم پروتکل اینترنت (IPv4) معادل 127.0.0.1 است.
- در نسخه ششم پروتکل اینترنت (IPv6)، آدرس پیشفرض لوکال هاست به صورت ::1 نمایش داده میشود.
- چنانچه به اشتراکگذاری محیط لوکال هاست با سایر افراد نیاز باشد، میتوان از ابزارهای ایجاد تونل نظیر وبسایت Pinggy.io استفاده نمود.
چرا باید از لوکال هاست استفاده کرد؟
نویسندگان، کارشناسان و ویراستاران حوزه فناوری اطلاعات، به طور مستمر و روزانه از محیط لوکال هاست جهت سنجش و راهاندازی نرمافزارها، ابزارها و فناوریهای نوین استفاده میکنند تا بتوانند تحلیلهای دقیقی ارائه دهند. بررسی تجربیات فعالان این حوزه، گویای آن است که کار در چنین محیطی، منجر به شکلگیری درک عمیقتر و عملیتری از ساختارهای فناوری شده و در نهایت، تولید محتوایی غنیتر، دقیقتر و کاربردیتر را میسر میسازد.
البته هر متخصصی بر اساس نیازها و نوع تخصص خود ممکن است اهداف و رویکردهای متمایزی برای استفاده از لوکال هاست داشته باشد؛ زیرا لوکال هاست از کاربردهای بسیار متنوعی برخوردار می باشد. در ادامه، برخی از متداولترین زمینههای کاربردی آن بررسی شده است.
۱. تست وبسایتها و برنامههای تحت وب
هنگام برنامهنویسی و ساخت یک وبسایت، ارزیابی جلوههای بصری، سرعت بارگذاری و شیوه عملکرد صحیح آن در مرورگرهای مختلف، از اهمیت بالایی برخوردار است. با این حال، معمولاً توسعهدهندگان تمایلی به انتشار کدهای خام یا نمایش وبسایتهای نیمهکاره برای عموم کاربران ندارند. نقش حیاتی لوکال هاست در این حوزه آشکار میگردد.
با ذخیرهسازی فایلهای وبسایت روی رایانه شخصی و میزبانی محلی آنها توسط لوکال هاست، توسعهدهنده میتواند پروژه را در محیط مرورگر باز کرده و تجربهای کاملاً مشابه تعامل کاربر نهایی با یک سرور آنلاین را شبیهسازی نماید.
برجستهترین مزایای این شیوه عبارتند از:
- ذخیره تمام فایلهای پروژه روی سیستم شخصی.
- عدم دسترسی به وبسایت توسط سایر کاربران در سطح اینترنت.
- اعمال تمامی تغییرات و مدیریت دادهها در بستری کاملاً اختصاصی و ایمن.
این فرایند، یکی از استانداردهای پذیرفتهشده و کلیدی در میان برنامهنویسان و طراحان وب به شمار میرود. آنها از لوکال هاست به عنوان یک "سرور آزمایشی خصوصی" (Private Testing Server) برای توسعه و سنجش برنامههای خود بهره میبرند تا بتوانند اقدامات زیر را انجام دهند:
- ارزیابی و اجرای کدهای جدید.
- شناسایی سریع و برطرف کردن خطاهای سیستمی (Debugging).
- بررسی و بازبینی تغییرات پیش از انتشار نسخه نهایی؛ بدون آنکه نیازی به انتقال دادهها و فایلها در بستر شبکه اینترنت باشد.
این موضوع علاوه بر افزایش ضریب امنیت پروژه، مانع از قرارگیری یک برنامه ناقص در معرض دید عموم کاربران میشود.
۲. تست شبکه و بررسی سرعت
کارشناسان فناوری اطلاعات (IT) و مدیران سیستم نیز می توانند بدون نیاز به اتصال شبکه اینترنت، از قابلیت لوکال هاست جهت عیبیابی و آزمایش شبکههای داخلی استفاده نمایند. کافی است یک درخواست به لوکال هاست ارسال کرده و پاسخ آن را بررسی کنند تا مطمئن شوند:
- نرمافزارهای زیرساختی سیستم به درستی کار میکنند.
- قطعات سختافزاری شبکه عملکرد بهینهای دارند.
- ارتباطات داخلی سیستم بدون بروز اختلال و مشکل برقرار است.
همچنین امکان سنجش و اندازهگیری زمان و سرعت پاسخگویی به این درخواستها نیز میسر است. نتایج حاصل از این ارزیابیها به متخصصان کمک میکند تا ضرورت اعمال تغییرات یا بهینهسازی تنظیمات سیستم را مشخص نمایند.
۳. مسدود کردن وبسایتهای مخرب
از دیگر قابلیتهای کاربردی لوکال هاست، عدم دسترسی کاربران به وبسایتهای خطرناک یا آلوده است. هدایت درخواستهای ارسال شده برای دامنههای مشکوک به سمت لوکال هاست، پایداری و ایمنی شبکه را در برابر تهدیدات سایبری ارتقا میدهد.
این فرایند از طریق ویرایش و پیکربندی فایل Hosts سیستمعامل انجام می شود. فایل Hosts شامل فهرستی از نام دامنهها و آدرسهای آیپی متناظر با آنها است.
پیش از توسعه و پیدایش فناوری DNS، فایل Hosts وظیفه انحصاری تبدیل اسامی دامنهها به آدرسهای عددی آیپی را بر عهده داشت. امروزه با رواج سیستمهای نوین دیاناس، استفاده از این فایل تا حد زیادی کاهش یافته و منسوخ شده قلمداد میشود؛ با این وجود، فایل مذکور همچنان به عنوان یک مولفه اساسی، در سیستمعاملهای مدرن تعبیه شده است.
جهت ممانعت از ورود ناخواسته کاربران به سایتهای ناامن، مدیران فنی شبکه میتوانند آدرس دامنه وبسایت مخرب را در فایل Hosts درج نموده و آن را به آدرس آیپی 127.0.0.1 متصل کنند.
این تنظیمات موجب می شود تا مرورگر کاربر به جای برقراری ارتباط با سرور اصلی سایت، درخواست او را مستقیماً برای لوکال هاست ارسال نماید. بنابراین بدون ایجاد تداخل آشکار برای کاربر، امنیت وی در برابر بدافزارها و سایتهای خطرناک حفظ میگردد.
امروزه، فایلهای Hosts آماده و جامع متعددی در سطح وب موجود است که تجمیعکننده آدرس دامنههای مخرب شناساییشده هستند؛ از این رو، مدیران سیستم نیازی به گردآوری دستی و طراحی این قبیل فهرستها از پایه نخواهند داشت.
تصویر(4)
چگونه می توان به لوکال هاست سیستم خود دسترسی داشت؟
دسترسی به محیط لوکال هاست روی سیستمهای گوناگون بسیار ساده است و تنها با طی کردن گامهای صحیح انجام میشود. برای این کار، با توجه به نوع سیستمعامل نصبشده روی رایانه، ابزارهای مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد که عبارتند از:
- ابزار Command Prompt در سیستمعامل ویندوز
- برنامه Terminal در سیستمعامل مک
- ابزار Terminal در توزیعهای مختلف سیستمعامل لینوکس
در ادامه، مراحل انجام کار قدمبهقدم بیان میشود تا امکان راهاندازی بستر توسعه و آزمایش نرمافزار بدون ایجاد کوچکترین خلل در وبسایتهای فعال، فراهم گردد:
مرحله اول: باز کردن رابط خط فرمان (CLI)
در ابتدا لازم است ابزار خط فرمان یا ترمینال مرتبط با سیستمعامل باز شود:
- ویندوز (Windows): فشردن همزمان کلیدهای میانبر Win + R، درج عبارت cmd در کادر پنجره Run و نهایتا فشردن کلید اینتر (Enter).
- مک (macOS): باز نمودن برنامه Finder، ورود به دایرکتوری Applications > Utilities و اجرای Terminal با دوبار کلیک روی آن.
- لینوکس (Linux): مراجعه به منوی برنامهها (Applications) و یافتن ابزار Terminal یا استفاده از کلیدهای میانبر ترکیبی Ctrl + Alt + T.
مرحله دوم: آزمایش لوکال هاست با دستور IP
در این مرحله باید صحت تنظیمات و فعال بودن لوکال هاست مورد سنجش قرار گیرد. در اغلب سیستمها، لوکال هاست به آدرس آیپی 127.0.0.1 متصل است. جهت حصول اطمینان از صحت این ارتباط، فرمان پینگ (Ping) استفاده میشود.
در محیط خط فرمان یا ترمینال، دستور زیر را درج و اجرا نمایید:
ping 127.0.0.1
یا:
ping localhost
تصویر(5)
در صورتی که تمامی بستههای داده ارسالشده، بدون بروز خطا و Packet Loss (از دست رفتن بسته) دریافت گردند، نشاندهنده آن است که:
- قابلیت لوکال هاست به طور کامل فعال می باشد.
- ارتباط سیستم با خودش موفق بوده است.
- زیرساخت لازم برای برنامهنویسی، توسعه و تست آماده بهرهبرداری می باشد.
مرحله سوم: باز کردن لوکال هاست در مرورگر
تصویر(6)
مرورگر را باز نموده و آدرس اینترنتی زیر را در نوار آدرس درج و جستجو کنید:
http://localhost
چنانچه نرمافزارهای شبیهساز سرور نظیر Apache، Nginx، ومپ (WAMP) یا زمپ (XAMPP) روی رایانه نصب و فعال شده باشند، یک صفحه خوشآمدگویی یا داشبورد مدیریتی نمایش داده خواهد شد. رویت این صفحه، نشان دهنده صحت عملکرد و فعال بودن فرآیندهای سرور محلی است.
دسترسی به آدرس http://localhost امکان مشاهده، ویرایش و عیبیابی فایلهای ذخیرهشده در پوشه روت سرور را میسر میسازد. این دایرکتوری اصلی معمولا تحت عناوینی نظیر htdocs یا www در ساختار فایلهای سرور نامگذاری شده است.
نتیجه گیری
تجارب حرفهای به وضوح نشان میدهند که لوکال هاست برای هر متخصص و فعال حوزه فناوری اطلاعات، ابزاری بیبدیل و فوقالعاده کاربردی به شمار میآید. گرچه مراحل راهاندازی اولیه آن ممکن است اندکی به طول بینجامد اما به کارگیری لوکال هاست بدون شک یکی از هوشمندانهترین و سودمندترین تصمیمات هر توسعهدهنده محسوب می شود.
اجرای کدهای برنامهنویسی در محیطی ایزوله و محلی، دغدغه و نگرانیهای آپلود مستقیم کدهای ناقص یا عیبیابینشده روی سرور اصلی را به طور کامل از بین میبرد. در نهایت، تجربیات عملی توسعهدهندگان نشان از آن دارد که محیط لوکال هاست موجب افزایش چشمگیر اعتمادبهنفس در فرآیند توسعه پروژهها میگردد.