بهترین دیتاسنتر ایران کدام است؟ معرفی مراکز داده ایران

دیتاسنترها بخش مهمی از زیرساخت اینترنت و خدمات دیجیتال محسوب می‌شوند و محل نگهداری سرورها، تجهیزات ذخیره‌سازی و شبکه هستند. وب‌سایت‌ها، فروشگاه‌های اینترنتی، سامانه‌های سازمانی و اپلیکیشن‌ها برای فعالیت پایدار به مرکز داده‌ای امن، مجهز و دارای ارتباط شبکه مناسب نیاز دارند. در ایران نیز شرکت‌هایی مانند آسیاتک، تبیان، افرانت و میهن وب هاست در این حوزه فعالیت می‌کنند. انتخاب دیتاسنتر ایران تنها به نام شرکت وابسته نیست و عواملی مانند برق، شبکه، سرمایش، امنیت، مسیرهای ارتباطی و پشتیبانی نیز باید بررسی شوند.

دیتاسنتر چیست؟

دیتاسنتر یا مرکز داده، فضای تخصصی برای استقرار سرورها و تجهیزات شبکه و ذخیره‌سازی محسوب می‌گردد. برخلاف اتاق سرور معمولی، مرکز داده برای فعالیت مداوم تعداد زیادی سرور طراحی می‌شود و به زیرساخت‌های مختلفی برای حفظ پایداری نیاز دارد.

برق پایدار، UPS، ژنراتور، سیستم سرمایش، کنترل دما و رطوبت، شبکه پایدار، تجهیزات امنیتی، سیستم اعلام و مهار حریق و مانیتورینگ از اجزای اصلی دیتاسنتر ایران محسوب می‌شوند. حتی سرور قدرتمند نیز بدون برق پایدار، شبکه مطمئن و سرمایش مناسب نمی‌تواند عملکرد قابل اتکایی ارائه کند.

تصویر(1)

چرا دیتاسنتر برای کسب‌وکارهای اینترنتی اهمیت دارد؟

بخش مهمی از کیفیت یک سرویس آنلاین به زیرساختی وابسته است که سرور روی آن قرار دارد. به همین دلیل انتخاب دیتاسنتر ایران تنها تصمیمی درباره محل قرارگیری سخت‌افزار محسوب نمی‌شود.

یک مرکز داده مناسب می‌تواند به کاهش اختلال، افزایش دسترس‌پذیری، کاهش Latency (تاخیر)، بهبود پایداری شبکه و محافظت فیزیکی از تجهیزات کمک کند. برای فروشگاه‌های اینترنتی، سرویس‌های مالی، سامانه‌های سازمانی، API ها و وب‌سایت‌های پرترافیک، حتی قطعی کوتاه‌مدت نیز می‌تواند باعث اختلال شود. بنابراین کیفیت برق و شبکه مرکز داده در کنار CPU، RAM و فضای ذخیره‌سازی اهمیت دارد.

یک دیتاسنتر مناسب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پیش از انتخاب میان دیتاسنترهای ایران، کیفیت زیرساخت باید بر اساس چند معیار اصلی ارزیابی شود:

• زیرساخت برق پایدار: UPS برای تامین برق در فاصله قطع برق تا ورود ژنراتور استفاده می‌شود و ژنراتور امکان ادامه فعالیت در قطعی‌های طولانی‌تر را فراهم می‌کند. افزونگی تجهیزات برق نیز اهمیت دارد زیرا وابستگی کامل دیتاسنتر به یک مسیر تأمین برق می‌تواند احتمال اختلال گسترده را افزایش دهد.

• اتصال به چند مسیر ارتباطی: وابستگی مرکز داده به یک مسیر ارتباطی، ریسک قطعی را افزایش می‌دهد. وجود چند Carrier، Backbone یا مسیر مستقل باعث می‌شود در صورت اختلال یک مسیر، ترافیک از مسیر جایگزین منتقل گردد. این ویژگی برای سرویس‌های حساس و پرترافیک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

• سیستم خنک سازی مناسب: فعالیت مداوم سرورها گرمای زیادی تولید می‌کند و افزایش دما می‌تواند عملکرد تجهیزات را کاهش دهد یا به سخت‌افزار آسیب برساند. بنابراین مرکز داده باید به سیستم سرمایش و کنترل محیطی مناسب برای مدیریت دما، رطوبت و گردش هوا مجهز باشد.

• امنیت فیزیکی: امنیت دیتاسنتر فقط به فایروال محدود نمی‌شود. دوربین‌های نظارتی، کنترل ورود و خروج، محدودسازی دسترسی به بخش‌های مختلف و ثبت رویدادها از مهم‌ترین اقدامات امنیت فیزیکی محسوب می‌شوند.

• سیستم اعلام و مهار حریق: مرکز داده باید تجهیزات تشخیص و مهار حریق داشته باشد تا در صورت بروز حادثه، احتمال آسیب به سرورها و تجهیزات کاهش پیدا کند.

• مانیتورینگ و نیروی فنی: شبکه، برق، دما و تجهیزات حیاتی باید به صورت مستمر پایش شوند. حضور تیم فنی و امکان رسیدگی سریع به رخدادها نیز بر کیفیت و پایداری خدمات دیتاسنتر تأثیر می‌گذارد.

تصویر(2)

دیتاسنتر ایران بهتر است یا خارج از ایران؟

انتخاب میان دیتاسنتر ایران و خارج از کشور به محل کاربران، نوع سرویس و نیازهای فنی پروژه بستگی دارد. نمی‌توان یکی از این دو گزینه را به‌صورت کلی برای همه وب‌سایت‌ها و کسب‌وکارها بهتر دانست. اگر بخش عمده کاربران یک سرویس در ایران باشند، قرار گرفتن سرور در داخل کشور می‌تواند از نظر مسیر ارتباطی داخلی و کاهش تأخیر در برخی شرایط مزیت داشته باشد. در مقابل، پروژه‌هایی که کاربران بین‌المللی دارند ممکن است به زیرساخت خارج از ایران یا معماری چندمنطقه‌ای نیاز داشته باشند تا ارتباط با کاربران مناطق مختلف به شکل مناسب‌تری برقرار شود.

هنگام انتخاب دیتاسنتر ایران یا خارج چه مواردی باید بررسی شود؟

• محل جغرافیایی کاربران

• کیفیت مسیرهای ارتباطی

• Latency و زمان پاسخ

• دسترسی به سرویس‌های موردنیاز

• کیفیت شبکه

• دسترس‌پذیری

• امنیت و پشتیبانی

• هزینه سرویس

• نیازهای توسعه و مقیاس‌پذیری

بنابراین، موقعیت جغرافیایی باید در کنار کیفیت زیرساخت بررسی شود و صرفاً «ایران» یا «خارج» بودن دیتاسنتر نباید معیار نهایی انتخاب باشد.

معرفی تعدادی از دیتاسنترهای مطرح ایران

مراکز داده فعال در ایران به چند مجموعه محدود نمی‌شوند و شرکت‌های مختلفی در حوزه دیتاسنتر، ارتباطات و میزبانی فعالیت دارند. در ادامه چهار نام شناخته‌شده این حوزه، معرفی می‌شوند.

1. دیتاسنتر ایران آسیاتک

آسیاتک از شرکت‌های شناخته‌شده حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران محسوب می‌شود که علاوه بر خدمات اینترنت و ارتباطات سازمانی، در زمینه مرکز داده نیز فعالیت دارد. فعالیت این مجموعه در حوزه اینترنت و انتقال داده، باعث شده است آسیاتک در میان شرکت‌های دارای زیرساخت دیتاسنتری ایران قرار گیرد.

زیرساخت دیتاسنتری شرکت‌های ارتباطی برای سازمان‌هایی اهمیت بیشتری دارد که علاوه بر فضای میزبانی سرور، به شبکه، پهنای باند و خدمات ارتباطی نیاز دارند. به همین دلیل آسیاتک یکی از گزینه‌های قابل بررسی در میان دیتاسنترهای ایران محسوب می‌شود.

2. دیتاسنتر تبیان

تبیان سابقه قابل توجهی در حوزه مرکز داده دارد و خدمات آن شامل نگهداری سرورها در شرایط کنترل‌شده، امنیت فیزیکی، پشتیبانی شبانه‌روزی و خدمات مرتبط با Cloud معرفی شده است. در اطلاعات منتشرشده توسط این مجموعه، دوربین‌های نظارتی، سیستم احراز هویت و اتصال فیبر نوری نیز وجود دارد.

فعالیت تبیان در حوزه دیتاسنتر ایران سابقه‌ای طولانی داشته و منابع این مجموعه نیز IDC (مخفف Internet Data Center - مرکز داده اینترنت) را به عنوان بخشی از زیرساخت آن نام برده‌اند. به همین دلیل تبیان یکی از نام‌های باسابقه مراکز داده ایران محسوب می‌شود و برای میزبانی سرویس‌ها و زیرساخت سازمانی قابل بررسی است.

3. دیتاسنتر افرانت

افرانت یکی از شرکت‌های باسابقه حوزه اینترنت و ارتباطات ایران است که خدمات دیتاسنتر و Cloud را ارائه می‌کند. فضای دیتاسنتر، سرور اختصاصی، سرور ابری، ذخیره‌سازی ابری و پشتیبان از خدمات این مجموعه محسوب می‌گردند.

در فضای دیتاسنتر ایران افرانت، برق، سیستم تهویه و خنک‌کننده، پهنای باند و فضای رک ارائه می‌شوند. سرویس دیتاسنتر ابری نیز بر پایه IaaS طراحی شده و امکان ایجاد منابعی مانند سرور، شبکه، روتر و فایروال مجازی را فراهم می‌کند. بنابراین افرانت برای سازمان‌هایی که همزمان به کولوکیشن، سرور اختصاصی و سرویس ابری نیاز دارند، گزینه‌ای قابل بررسی محسوب می‌شود.

تصویر(3)

4. دیتاسنتر میهن وب هاست؛ زیرساخت مرکز داده در شمال ایران

میهن وب هاست از مجموعه‌های فعال در حوزه دیتاسنتر، سرور و میزبانی وب محسوب می‌شود که بخشی از زیرساخت خود را در شمال کشور توسعه داده است. طبق اطلاعات رسمی، نخستین دیتاسنتر ایران اختصاصی این مجموعه در تابستان ۱۳۹۴ راه‌اندازی شده و میهن وب هاست مالکیت و میزبانی 5 مرکز داده را اعلام کرده است.

میهن وب هاست با سال ها تجربه در حوزه زیرساخت، میزبانی وب، شبکه و خدمات دیتاسنتری یکی از مراکز داده مورد اعتماد در شمال کشور است. یتاسنتر میهن وب هاست با بهره‌گیری از چندین مسیر و Backbone شبکه (رشت، تهران، اصفهان، تبریز، انگلیس و مولداوی)، زیرساختی پایدار برای ارائه انواع خدمات دیتاسنتری فراهم می‌کند. موقعیت جغرافیایی خارج از تهران، در شرایط بحرانی و اختلالات منطقه‌ای(جنگ)، ریسک وابستگی به زیرساخت های مستقر در پایتخت را کاهش داده و به تداوم سرویس‌دهی کمک می‌کند. در مبحث شبکه نیز فاصله تا مراکز اصلی تبادل ترافیک در تهران، تنها حدود 5 میلی‌ثانیه Latency ایجاد می‌کند؛ بنابراین برای اغلب وب‌سایت‌ها، فروشگاه‌های اینترنتی، سامانه‌های سازمانی و سرویس‌های بلادرنگ، این اختلاف عملاً ناچیز و برای کاربر نهایی غیرقابل تشخیص است.

زیرساخت شبکه دیتاسنتر میهن وب هاست

طبق اطلاعات فنی، دیتاسنتر ایران میهن وب هاست به چهار Backbone مستقل از طریق Fiber و Microwave متصل است. این ساختار وابستگی به یک مسیر را کاهش می‌دهد و در صورت اختلال یک مسیر، امکان استفاده از مسیرهای جایگزین را فراهم می‌کند.

در مرکز داده میهن وب هاست از برندهایی مانند Ericsson و Huawei در تجهیزات میزبانی استفاده شده است. وجود مسیرهای ارتباطی متعدد برای وب‌سایت‌های پرترافیک و سرویس‌های حساس، یکی از معیارهای مهم ارزیابی دیتاسنتر محسوب می‌شود.

زیرساخت برق دیتاسنتر میهن وب هاست

سیستم UPS و ژنراتور دیزل برای تامین برق اضطراری دیتاسنتر میهن وب هاست در نظر گرفته شده است. توان ژنراتور 1000 kVA اعلام شده و ذخیره سوخت برای حداقل ۴۸ ساعت فعالیت پیش‌بینی شده است. همچنین ژنراتور به صورت هفتگی آزمایش می‌شود تا آمادگی سیستم حفظ گردد. آزمایش دوره‌ای تجهیزات برق اضطراری اهمیت دارد زیرا آماده‌به کار بودن ژنراتور، تنها با بررسی و تست مستمر قابل اطمینان خواهد بود.

خنک سازی و کنترل شرایط محیطی

تجهیزات دیتاسنتر ایران میهن وب هاست به سیستم تهویه و خنک سازی مجهز هستند تا دما، رطوبت و فشار هوا در محدوده مناسب حفظ شود. کنترل مستمر شرایط محیطی برای پایداری سخت‌افزار اهمیت دارد زیرا افزایش دما، توزیع نامناسب هوا یا رطوبت نامناسب می‌تواند عملکرد تجهیزات را تحت تأثیر قرار دهد.

تصویر(4)

امنیت فیزیکی مرکز داده

در دیتاسنتر میهن وب هاست بیش از ۳۰ دوربین ثابت و دوربین‌های ۳۶۰ درجه با قابلیت Zoom استفاده می‌شوند. سیستم کنترل تردد مبتنی بر کارت شناسایی نیز برای مدیریت ورود به بخش‌های مختلف در نظر گرفته شده است. حضور شبانه‌روزی نیروهای حراست و مهندسان فنی نیز از دیگر ویژگی‌های اعلام‌شده این مرکز داده محسوب می‌شود.

ظرفیت دیتاسنتر میهن وب هاست

فضای دیتاسنتری این مجموعه بیش از ۲۰۰ متر مربع می باشد و ظرفیت میزبانی آن حدود ۲۰۰۰ سرور است. اطلاعات رسمی میهن وب هاست نیز سیستم برق اضطراری، فیبر نوری، خنک سازی و تجهیزات امنیت فیزیکی را اعلام کرده اند. این ظرفیت امکان میزبانی سرورهای اختصاصی و مجازی و ارائه خدمات مرتبط با هاست را فراهم می‌کند.

خدمات دیتاسنتر میهن وب هاست

فعالیت میهن وب هاست به فضای فیزیکی دیتاسنتر محدود نمی‌شود و خدمات متنوعی مانند سرور اختصاصی و مجازی ایران، سرور مدیریت شده، کولوکیشن، خدمات ابری، میزبانی وب و زیرساخت موردنیاز وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های پرترافیک و سنگین نیز ارائه می‌گردد. لازم به ذکر است که VPS های ایران این مجموعه نیز روی سرورهای HP و Supermicro در دیتاسنتر اختصاصی میهن وب هاست ارائه می‌شوند.

مانیتورینگ وضعیت سرویس‌ها

میهن وب هاست از سامانه MihanStatus برای نمایش وضعیت سرورها و سرویس‌های خود استفاده می‌نماید. این سامانه وضعیت سرویس، عملیات نگهداری و اختلالات احتمالی را اطلاع‌رسانی می‌کند و کاربران پیش از ثبت درخواست فنی می‌توانند وضعیت سرویس را بررسی کنند. وجود چنین سامانه‌ای باعث می‌شود اطلاعات مربوط به رویدادهای زیرساختی با شفافیت بیشتری در اختیار کاربران قرار گیرد.

پشتیبانی فنی

میهن وب هاست پشتیبانی تلفنی و تیکت را به صورت ۲۴ ساعته و در تمام روزهای هفته ارائه می کند. در سرویس‌های مدیریت شده نیز بخشی از امور فنی و مدیریت سرور توسط تیم پشتیبانی انجام می‌شود. این سرویس برای کسب‌وکارهایی مناسب است که نیروی متخصص دائمی برای مدیریت سرور در اختیار ندارند.

بهترین دیتاسنتر برای هر نوع پروژه کدام است؟

«بهترین دیتاسنتر» برای همه پروژه‌ها یکسان نیست. انتخاب مناسب باید بر اساس نوع سرویس، محل کاربران، میزان ترافیک و حساسیت پروژه به قطعی انجام شود.

- دیتاسنتر مناسب فروشگاه اینترنتی

برای فروشگاه‌های اینترنتی، پایداری، عملکرد شبکه، منابع سرور، بکاپ‌گیری و امکان توسعه زیرساخت اهمیت زیادی دارند. برای فروشگاه‌های پرترافیک، ظرفیت شبکه و توانایی پاسخگویی زیرساخت در زمان افزایش بار نیز باید بررسی شود.

- دیتاسنتر مناسب سایت پرترافیک

سایت‌های پرترافیک به زیرساختی نیاز دارند که توان پاسخگویی به حجم بالای درخواست‌ها را داشته باشد. کیفیت شبکه، منابع سخت‌افزاری، مانیتورینگ و امکان افزایش منابع از معیارهای مهم برای این نوع پروژه‌ها هستند.

- دیتاسنتر مناسب سازمان‌ها

برای سامانه‌های سازمانی، امنیت فیزیکی، پایداری برق و شبکه، SLA، پشتیبانی و فرآیند مدیریت رخداد اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

- دیتاسنتر مناسب API و اپلیکیشن

برای APIها و اپلیکیشن‌های تحت وب، Latency، کیفیت مسیر شبکه و موقعیت کاربران اهمیت زیادی دارد. اگر سرویس به چند منطقه جغرافیایی سرویس می‌دهد، معماری زیرساخت نیز باید متناسب با پراکندگی کاربران انتخاب شود.

- دیتاسنتر مناسب Colocation

در Colocation علاوه بر فضای رک، باید کیفیت برق، شبکه، سرمایش، امنیت فیزیکی، دسترسی به تجهیزات و خدمات پشتیبانی بررسی شود.

جدول مهم‌ترین معیارها در انتخاب دیتاسنتر

این جدول یک راهنمای اولیه برای انتخاب دیتاسنتر است و تصمیم نهایی باید بر اساس نیازهای فنی و عملیاتی هر پروژه انجام شود.

مهم‌ترین معیارها	نیاز پروژه
موقعیت دیتاسنتر و کیفیت شبکه داخلی	کاربران عمدتاً ایرانی
ظرفیت شبکه، منابع و پایداری زیرساخت	سایت پرترافیک
پایداری، سرعت، بکاپ و امکان توسعه	فروشگاه اینترنتی
امنیت، SLA، پشتیبانی و دسترس‌پذیری	سامانه سازمانی
Latency، مسیر شبکه و موقعیت کاربران	API و اپلیکیشن
منابع، برق، شبکه، سرمایش و پشتیبانی	سرور اختصاصی
رک، برق، شبکه، امنیت و دسترسی	Colocation
مقیاس‌پذیری، معماری Cloud و دسترس‌پذیری	سرویس Cloud
موقعیت جغرافیایی و کیفیت ارتباط بین‌الملل	کاربران بین‌المللی

جدول(1)

مقایسه کلی چند دیتاسنتر مطرح ایران

هر یک از مراکز داده معرفی‌شده، ساختار و بازار هدف متفاوتی دارند. میهن وب هاست در حوزه دیتاسنتر، میزبانی وب و خدماتی مانند سرور اختصاصی، سرور مجازی، کولوکیشن، سرور مدیریت شده و ابری فعالیت می‌کند. آسیاتک بیشتر بر ارتباطات و زیرساخت اینترنت تمرکز دارد. تبیان در حوزه مرکز داده و خدمات زیرساختی فعالیت می‌کند و افرانت نیز خدمات کولوکیشن، سرور اختصاصی و سرویس ابری ارائه می‌دهد.

تصویر(5)

این مقایسه به معنای رتبه بندی نیست و انتخاب نهایی باید براساس نوع سرویس، محل کاربران، امنیت، پشتیبانی، بودجه و نیاز فنی پروژه انجام شود.

دیتاسنتر ایران برای چه پروژه‌هایی مناسب است؟

قرار دادن سرور در ایران برای پروژه‌هایی که بیشتر کاربران آن‌ها داخل کشور هستند، می‌تواند به کاهش تاخیر در ارتباطات داخلی کمک کند. فروشگاه‌های اینترنتی، API ها، سامانه‌های سازمانی، سیستم‌های اتوماسیون و اپلیکیشن‌های تحت وب از جمله پروژه‌هایی هستند که ممکن است از این مزیت بهره‌مند شوند. با این حال انتخاب میان دیتاسنتر ایران و خارج از کشور نباید فقط براساس موقعیت جغرافیایی انجام شود. محل کاربران، وابستگی سرویس به منابع خارجی، کیفیت مسیرهای ارتباطی و نوع کاربرد سرور نیز باید بررسی شوند.

هنگام انتخاب دیتاسنتر ایران چه مواردی بررسی شود؟

انتخاب دیتاسنتر ایران نباید تنها براساس نام شرکت یا قیمت انجام شود و معیارهای فنی و خدماتی مختلفی باید بررسی شوند.

• تعداد مسیرهای ارتباطی: وجود چند Backbone مستقل، احتمال قطع کامل ارتباط بر اثر خرابی یک مسیر را کاهش می‌دهد.

• شرایط برق اضطراری: نوع UPS، ظرفیت ژنراتور، میزان ذخیره سوخت و دوره تست تجهیزات برق اضطراری باید بررسی شوند.

• کیفیت خنک سازی: سیستم سرمایش باید متناسب با تراکم تجهیزات باشد و دما و رطوبت را در محدوده مناسب نگه دارد.

• امنیت فیزیکی: دوربین، کنترل ورود و خروج، محدودیت دسترسی به رک ها و حضور نیروی حفاظتی از معیارهای مهم امنیت محسوب می‌شوند.

• کیفیت پشتیبانی: پشتیبانی سریع هنگام بروز اختلال برای مدیریت رویدادهای فنی اهمیت دارد و باید پیش از انتخاب سرویس‌دهنده بررسی شود.

• سرویس‌های قابل ارائه: وجود VPS، سرور اختصاصی، کولوکیشن، سرویس مدیریت شده، بکاپ گیری و سرویس ابری می‌تواند توسعه زیرساخت پروژه را در آینده آسان‌تر کند.

• شفافیت وضعیت شبکه: وجود صفحه وضعیت سرورها و اطلاع‌رسانی درباره نگهداری یا اختلالات نیز می‌تواند نشانه‌ای مثبت در ارزیابی ارائه‌دهنده زیرساخت باشد.

جمع بندی: آیا می‌توان یک مرکز را بهترین دیتاسنتر ایران دانست؟

عبارت «بهترین دیتاسنتر ایران» بدون تعیین معیار مشخص، معنای دقیقی ندارد. دیتاسنتری که برای سازمانی با نیاز به کولوکیشن و پهنای باند اختصاصی مناسب می باشد، ممکن است برای کسب‌وکاری با نیاز به سرور مجازی، مدیریت شده یا فضای ابری بهترین انتخاب نباشد.

بنابراین کیفیت شبکه، برق اضطراری، خنک سازی، امنیت، نوع خدمات، موقعیت مرکز داده و کیفیت پشتیبانی باید همزمان ارزیابی شوند. میهن وب هاست به دلیل زیرساخت اختصاصی در شمال کشور، اتصال چندمسیره، برق اضطراری و ارائه خدمات سرور و میزبانی وب یکی از گزینه‌های قابل بررسی محسوب می‌شود. افرانت، آسیاتک و تبیان نیز براساس سابقه و نوع خدمات خود در بخش‌های مختلف بازار دیتاسنتر ایران فعالیت می‌کنند.