سهم جستجو چیست و چه تاثیری روی دیده شدن برند دارد؟

سهم جستجو یا Share of search یک شاخص کلیدی عملکرد مرتبط با بازاریابی است که درصد جستجوهای انجام‌شده برای یک برند را در مقایسه با رقبا اندازه‌گیری می‌کند. این شاخص به تعیین میزان دیده‌شدن (visibility) کلی برند و علاقه‌مندی کاربر در یک بازار یا دسته‌بندی خاص موتورهای جستجو، کمک خواهد کرد.

بازاریابان معمولا تمایل دارند درصد سهم جستجوی برند خود را زیر نظر داشته باشند زیرا افزایش سهم جستجو می‌تواند برای پیش‌بینی رشد بسیار مناسب باشد. هرچه افراد بیشتری نام برند شما را جستجو کنند، احتمال بیشتری وجود دارد که با مشتریان جدید تعامل داشته باشید و در نهایت فروش بیشتری را رقم بزنید.

برخی از شاخص‌های کلیدی عملکرد بازاریابی از جمله سهم بازار (Market Share) و سهم صدا (Share of Voice)، معمولاً در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند اما سهم جستجو ویژگی منحصربه‌فردی دارد. تفاوت آن با این دو شاخص رایج دیگر به شکل زیر است:

• مقایسه سهم جستجو و سهم بازار: سهم بازار میزان فروش شما را در یک بازه زمانی با کل فروش آن حوزه مقایسه می‌کند. این شاخص آنچه در گذشته رخ داده است را نشان می‌دهد، در حالی که سهم جستجو بیشتر به‌عنوان شاخصی برای آنچه ممکن است در آینده نزدیک برای فروش رخ دهد، عمل می‌کند. اگر یک برند افزایش جستجوی مرتبط با نام تجاری خود را تجربه نماید، احتمالاً افزایش سهم بازار نیز در ادامه رخ خواهد داد.

• مقایسه سهم جستجو و سهم صدا: سهم صدا میزان تبلیغات یا دیده شدن برند یک شرکت را در مقایسه با رقبا درون کانال‌هایی همچون تلویزیون، رادیو، تبلیغات آنلاین یا شبکه‌های اجتماعی اندازه‌گیری می‌کند. در مقابل، سهم جستجو تعداد دفعاتی را می‌سنجد که افراد برند شما را در مقایسه با رقبا جستجو می‌کنند و این موضوع بازتاب‌دهنده علاقه و قصد واقعی کاربر است.

تصویر(1)

اهمیت سهم جستجو

سهم جستجو یک شاخص کلیدی مهم برای بازاریابان است زیرا می‌تواند رشد کسب‌وکار را پیش از آنکه در آمارهای فروش نمایان شود، پیش‌بینی کند. در ادامه 4 دلیل برای اینکه چرا باید سهم جستجوی برند خود را پیگیری کنید آورده شده است:

1. این شاخص یک معیار پیشرو از عملکرد بازار است

برندهایی که سهم جستجوی در حال رشد دارند، معمولاً ظرف ۶ تا ۲۴ ماه افزایش سهم بازار را تجربه می‌کنند. به این دلیل که کاربران معمولاً قبل از خرید، جستجو درباره برندها را آغاز می‌نمایند.

وقتی سهم جستجوی شما افزایش می‌یابد، اغلب بدین معنا است که افراد بیشتری از برند شما آگاه شده و به آن علاقه‌مند می‌شوند. این افراد از مرحله آگاهی در قیف بازاریابی عبور کرده و وارد مرحله علاقه‌مندی یا بررسی شده‌اند. در مقابل، کاهش سهم جستجو می‌تواند به معنای ارتقا جایگاه رقبا باشد که در نهایت ممکن است بر فروش شما تاثیر بگذارد.

2. مشتریان امروزی پیش از خرید جستجو می‌کنند

امروزه بیشتر مسیرهای خرید مشتریان چه برای نیازهای شخصی و چه تجاری با یک جستجوی آنلاین آغاز می‌شود. آنها از موتورهای جستجو به‌عنوان کانال اصلی جستجو استفاده می‌کنند تا راه‌حل‌ها را بیابند، گزینه‌های مختلف را بررسی کنند و نظرات یا اطلاعات قیمت را مشاهده نمایند.

بنابراین، شاخص سهم جستجو نشان می‌دهد که شما چه مقدار از توجه اولیه مشتری را در مقایسه با رقبا جذب می‌کنید. اگر رقبا در دسته‌بندی موردنظر شما حجم بیشتری از جستجوهای برند را جذب نمایند، احتمالا در حال جذب مشتریان بیشتری نسبت به شما هستند.

3. این شاخص حتی با حضور هوش مصنوعی همچنان معتبر است

وقتی سهم جستجو به‌عنوان یک شاخص کلیدی عملکرد محبوب مطرح شد، هنوز خلاصه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی (AI Overviews) در بالای نتایج جستجوی گوگل وجود نداشتند. 

روش‌های جستجوی اطلاعات به‌سرعت در حال تغییر بوده و تاثیر برخی از شاخص‌های بازاریابی مانند نرخ کلیک ارگانیک یا تعداد نمایش‌ها را کمتر کرده است. برای مثال، ممکن است کاربر پاسخ پرسش خود را در یک خلاصه هوش مصنوعی بیابد، بدون اینکه نیاز به کلیک روی وب‌سایتی داشته باشد.

با این حال، Share of search بر حجم جستجو و نیت کاربر متمرکز است. حتی اگر فردی برند شما را در یک خلاصه هوش مصنوعی مشاهده نماید اما روی وب‌سایت کلیک نکند، باز هم این موضوع به سهم جستجوی شما افزوده می‌شود و نشان‌دهنده علاقه به برند شما است.

تصویر(2)

4. این شاخص به شما کمک می‌کند فرصت‌ها و تهدیدها را زودتر شناسایی کنید

برخلاف معیارهایی مانند درآمد فروش یا سهم بازار که آنچه در گذشته رخ داده را نشان می‌دهند، سهم جستجو بازتاب‌دهنده علاقه مشتری در لحظه فعلی است.

این بدین معنا می باشد که با استفاده از سهم جستجو می‌توانید:

• تهدیدات رقابتی را زود تشخیص دهید؛ برای مثال وقتی سهم جستجوی یک رقیب به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.

• تاثیر کمپین‌های برند را سریع‌تر اندازه‌گیری کنید.

• فرصت‌های رشد بازار را پیش از آنکه در شاخص‌های سنتی کسب‌وکار منعکس شوند، شناسایی نمایید.

نحوه محاسبه سهم جستجو

فرمول پایه سهم جستجو به این صورت است:

حجم جستجوی برند شما ÷ مجموع حجم جستجوی دسته‌بندی × 100 = درصد سهم جستجو

نمونه عملی:

• برند شما: ۵,۰۰۰ جستجوی ماهانه

• رقیب A: هشت‌هزار جستجوی ماهانه

• رقیب B: سه‌هزار جستجوی ماهانه

• رقیب C: چهار‌هزار جستجوی ماهانه

• مجموع: بیست‌هزار جستجوی ماهانه

سهم جستجوی شما = ۵,۰۰۰ ÷ ۲۰,۰۰۰ × ۱۰۰ = ۲۵٪

داده‌های مورد نیاز برای محاسبه

برای محاسبه دقیق سهم جستجوی برند خود، به داده‌های زیر نیاز دارید:

• مجموعه کلمات کلیدی: فهرستی جامع از واژه‌های جستجوی مرتبط با برند شما و رقبا. این مجموعه شامل نام‌های دقیق برند، غلط‌های املایی رایج، نسخه‌های اختصاری و نام محصولات است.

• رقبا: فهرستی مشخص از رقبای مستقیم در بازار. بهتر است روی 3 تا 5 رقیب اصلی تمرکز کنید تا اینکه بخواهید تمام فعالان حوزه خود را در نظر بگیرید.

• بازه‌های زمانی: دوره‌های زمانی ثابت برای مقایسه. بررسی ماهانه آمارها برای اکثر برندها مناسب است.

• گستره جغرافیایی: مشخص کنید که اندازه‌گیری در سطح جهانی، ملی یا صرفاً برای مناطق خاص انجام شود.

ابزارهای بررسی حجم جستجو 

برای یافتن سهم جستجو، به داده‌های دقیق حجم جستجو برای هر یک از کلمات کلیدی موجود در فهرست خود نیاز دارید. در ادامه چند ابزار معرفی می‌شوند که می‌توانند دسترسی شما به این داده‌ها را فراهم کنند:

Google Trends

Google Trends ابزاری رایگان و مفید برای مقایسه میزان علاقه نسبی به جستجو میان برندها است اما این ابزار حجم جستجوی دقیقی را ارائه نمی‌دهد. بنابراین می‌توانید از آن برای مشاهده حجم جستجوی کلی رقبا در طول زمان استفاده کنید. کافی است به زبانه Explore مراجعه و نام یک برند یا محصول را وارد نمایید:

تصویر(3)

سپس می‌توانید رقبای بیشتری را برای مقایسه اضافه کنید.

Google Search Console

Google Search Console عبارت‌های واقعی جستجو را که به وب‌سایت شما ترافیک می‌آورند، نمایش می‌دهد و این امر می‌تواند به شناسایی اصطلاحات مبتنی بر برندی که ممکن است از قلم انداخته باشید کمک کند. برای یافتن آنها، پس از راه‌اندازی Search Console، به زبانه Search Results مراجعه نمایید:

تصویر(4)

سپس به پایین اسکرول کنید تا فهرست کلمات کلیدی را که افراد برای یافتن برند شما استفاده کرده‌اند مشاهده نمایید.

تصویر(5)

نوسانات حجم جستجو

حجم جستجو شاخصی است که به‌طور مداوم دچار نوسان می‌شود. این تغییرات می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند فصلی بودن، رویدادهای خبری یا اجرای کمپین‌های بازاریابی باشد. برای مدیریت این ناهنجاری‌ها و دستیابی به تصویری دقیق‌تر از ترندها، می‌توان اقدامات زیر را در نظر گرفت:

• استفاده از میانگین‌های متغیر: به‌جای تحلیل داده‌های یک ماهه، میانگین سه‌ماهه یا شش‌ماهه محاسبه شود تا نوسانات و جهش‌های مقطعی مشخص گردد.

• توجه به فصلی بودن: در صنایعی که الگوهای فصلی مشخص و قابل پیش‌بینی دارند، مقایسه داده‌ها به‌صورت سالانه و برای همان ماه‌ها انجام شود.

• شناسایی ناهنجاری‌ها: جهش‌های غیرعادی ممکن است ناشی از پوشش‌های خبری، محتوای وایرال یا سایر شرایط خاص باشند. می‌توان تصمیم گرفت که این موارد در تحلیل داده لحاظ شوند یا از آنها صرف‌نظر گردد.

• سنجش مداوم: برای حفظ اعتبار مقایسه‌ها، همواره سهم جستجو با استفاده از روش‌شناسی (متدولوژی)، ابزارها و مجموعه رقابتی ثابت، بررسی شود.

عوامل کلیدی مؤثر بر سهم جستجو

چندین عامل می‌توانند سهم جستجوی شما را بالا یا پایین ببرند. با درک این عوامل، می‌توانید تغییرات عملکرد را توضیح داده و یک استراتژی طراحی کنید که یا روند نزولی را معکوس کند یا رشد را پایدار نگه دارد.

مهم‌ترین عوامل عبارتند از:

1. کمپین‌های برند

هم کمپین‌های آفلاین و هم آنلاین می‌توانند باعث افزایش فوری در حجم جستجوی برند شوند. وقتی افراد تبلیغات تلویزیونی، بیلبوردها یا تبلیغات شبکه‌های اجتماعی شما را می‌بینند، احتمالاً بسیاری از آنها برای کسب اطلاعات بیشتر برند شما را جستجو می‌کنند.

فعالیت‌های آنلاین مانند تبلیغات بنری و شبکه‌های اجتماعی نیز می‌توانند باعث افزایش جستجوهای برند شوند زیرا برند شما را در معرض دید افراد بیشتری قرار می‌دهند و در ذهنشان ماندگار می‌کنند.

سهم جستجو شاخص مفیدی برای اندازه‌گیری میزان اثربخشی کمپین‌های مختلف در ایجاد علاقه به برند است. می‌توانید حجم جستجوی برند را قبل، حین و پس از راه‌اندازی کمپین‌ها مقایسه کنید تا بررسی نمایید که کدام تاکتیک‌ها بیشترین علاقه پایدار را ایجاد کرده‌اند.

تصویر(6)

2. دیده‌شدن (visibility) در سئو 

تلاش‌هایی که برای بهبود سئوی خود انجام می‌دهید نیز می‌توانند بر سهم جستجو تأثیر بگذارند. هرچند هدف اصلی سئو احتمالاً افزایش ترافیک غیر برند (Non-Branded Traffic) است اما در نهایت بر جستجوهای برند و سهم جستجو نیز تاثیرگذار خواهد بود.

3. اقدامات رقبا و رویدادهای روابط عمومی

سهم جستجوی شما می‌تواند به‌طور مستقیم تحت‌تأثیر اقدامات رقبا قرار گیرد. در نهایت، سهم جستجوی شما وابسته به سهم آنها نیز می باشد. برای مثال، وقتی یک رقیب محصول جدیدی عرضه می‌نماید یا پوشش خبری دریافت می‌کند، جستجوهای برند او به‌طور طبیعی افزایش خواهد یافت. سهم جستجو مانند یک قطعه کیک است و اندازه سهم شما به اندازه سهم رقبایتان بستگی دارد. هرچه سهم جستجوی آنها افزایش یابد، سهم شما ممکن است کاهش پیدا کند.

4. جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی

وقتی کاربران در LLM ها جستجو می‌کنند، معمولاً درخواست هایی طولانی‌تر و محاوره‌ای‌تر مطرح می‌نمایند و نام برندها را در جمله به کار می‌برند. امروزه بسیاری از ابزارهای ردیابی مبتنی بر هوش مصنوعی، می‌توانند سهم صدای (Share of Voice) برند شما را مشخص کنند اما این مفهوم با «سهم جستجو» تفاوت دارد. به همین دلیل، جستجو در LLM ها باید از محاسبات Share of search کنار گذاشته شود.

سهم جستجو در مقایسه با سایر شاخص‌ها

سهم جستجو اغلب با شاخص‌هایی که نامی مشابه دارند اشتباه گرفته می‌شود اما هر یک مفهومی متفاوت را اندازه‌گیری می‌کنند. در ادامه مقایسه این شاخص‌ها و زمان استفاده از هر یک توضیح داده شده است.

مقایسه سهم جستجو و سهم صدا 

سهم صدا نشان می‌دهد که برند شما چه میزان از هزینه تبلیغات یا پوشش رسانه‌ای در صنعت را به خود اختصاص داده است. این شاخص شامل تبلیغات جستجوی پولی، تبلیغات بنری، تبلیغات تلویزیونی و سایر جایگاه‌های رسانه‌ای پولی می باشد.

تفاوت کلیدی بین سهم صدا و سهم جستجو در این است که سهم صدا حضور شما را در کانال‌های پولی می‌سنجد، در حالی که سهم جستجو میزان علاقه‌مندی مشتری را از طریق جستجوهای ارگانیک مرتبط با برند اندازه‌گیری می‌کند.

سهم صدای بالا بدون رشد متناظر در سهم جستجو می‌تواند نشان دهد که تبلیغات شما علاقه واقعی به برند ایجاد نمی‌کند. از سوی دیگر، رشد سهم جستجو همراه با سهم صدای پایین می‌تواند نشانه رشد بازاریابی دهان‌به‌دهان باشد که شما فرصت تقویت آن را توسط کمپین‌های تبلیغاتی پولی از دست داده‌اید.

تصویر(7)

مقایسه سهم جستجو و سهم صفحه نتایج موتور جستجو

سهم صفحه نتایج موتور جستجو نشان می‌دهد برند شما چه میزان فضا را در ویژگی‌های مختلف صفحه نتایج به خود اختصاص داده است که از جمله آنها می توان به پنل‌های دانش، خلاصه‌های هوش مصنوعی، بخش های محلی، ویدئوها، تصاویر و موارد دیگر اشاره کرد.

تفاوت کلیدی بین سهم جستجو و سهم SERP در این است که سهم SERP میزان دیده‌شدن شما در کل صفحه نتایج برای هر نوع جستجو را می‌سنجد، در حالی که سهم جستجو فقط تعداد جستجوهای مرتبط با برند را اندازه‌گیری می‌کند.

ممکن است سهم جستجوی بالا (افراد زیادی برند شما را جستجو می‌کنند) اما سهم SERP پایینی (نمایش ضعیف در نتایج هنگام جستجو) داشته باشید. این وضعیت نشان می دهد که افراد به برند شما علاقه دارند اما در یافتن شما یا دسترسی به اطلاعات لازم دچار مشکل می‌شوند که می‌تواند منجر به ناامیدی و از دست رفتن نرخ تبدیل شود.

از سوی دیگر، ممکن است سهم SERP خوبی برای جستجوهای عمومی داشته باشید اما سهم جستجو پایین باشد زیرا افراد کمی نام برند شما را جستجو می‌کنند. این حالت می‌تواند به معنای سئوی فنی قوی اما آگاهی ضعیف از برند باشد، یعنی افراد هنگام جستجوی راه‌حل‌ها، شما را پیدا می‌کنند اما برند شما در ذهنشان باقی نمی‌ماند یا مستقیما به دنبال آن نیستند.

تصویر(8)

مقایسه سهم جستجو و سهم بازار

سهم بازار میزان فروش یا درآمد واقعی شما را به‌عنوان درصدی از کل فروش حوزه فعالیت اندازه‌گیری می‌کند. تفاوت کلیدی بین سهم جستجو و سهم بازار در این می باشد که سهم بازار خریدهای واقعی را بررسی می‌کند، در حالی که Share of search میزان جستجوهای برند را اندازه‌گیری می‌نماید. سهم بازار رفتار گذشته را ارزیابی کرده اما سهم جستجو علاقه و قصد مشتری را پیش از وقوع خرید می‌سنجد.

سهم بازار میزان موفقیت استراتژی‌های تجاری شما را نشان می‌دهد، در حالی که سهم جستجو استراتژی‌های برند را می سنجد. به‌عنوان مثال، شرکتی ممکن است با استفاده از قیمت‌گذاری رقابتی سهم بازار ثابتی داشته باشد اما سهم جستجوی آن کاهش یابد که نشان‌دهنده چالش‌های احتمالی آینده است.
از سوی دیگر، رشد سهم جستجو بدون رشد متناظر در سهم بازار می‌تواند به معنای وجود مشکلاتی در فرایند فروش، پشتیبانی یا بخش‌های دیگر باشد که نیاز به توجه دارند.

استراتژی‌های پیشرفته برای رشد سهم جستجو

پس از آنکه موقعیت فعلی خود را در زمینه سهم جستجو درک کردید، می‌توانید اقداماتی برای بهبود آن انجام دهید. در ادامه، موثرترین استراتژی‌ها برای افزایش حجم جستجوی برند آورده شده است.

سئو و بازاریابی محتوایی

بهینه‌سازی برای عبارات مرتبط با برند شما ممکن است بدیهی به نظر برسد اما اکثر شرکت‌ها در این زمینه فرصت‌هایی را از دست می‌دهند. لازم است تلاش کنید برای هر نوع تغییر و ترکیب نام برند، نام محصولات و نام مدیران اجرایی خود، در رتبه اول قرار بگیرید.

برخی روش‌ها برای این کار عبارتند از:

• بهینه‌سازی برای عبارات مرتبط با برند: صفحات اختصاصی برای نام برند و محصولات خود ایجاد کنید. مطمئن شوید که برند شما درون تگ‌های عنوان، تیترها و به‌طور طبیعی در محتوای صفحات ذکر شود.

• هدف‌گیری عبارات جستجو با ارتباط بالا: کلمات کلیدی را هدف قرار دهید که کاربران در آنها به دنبال راهکارهای شما هستند. زمانی که برای عباراتی مانند «بهترین نرم‌افزار [دسته‌بندی]» یا «چگونه [نوع محصول] انتخاب کنیم» رتبه خوبی کسب کنید، افراد برند شما را کشف کرده و ممکن است بعدها آن را جستجو کنند.

تصویر(9)

• ایجاد محتوایی که نام برند را تداعی کند: محتوای مفیدی پیرامون موضوعاتی تولید کنید که برای مخاطبان هدف شما اهمیت دارند. زمانی که افراد در محتوای شما مطالب با ارزش پیدا کنند، احتمال بیشتری دارد که برند شما را به خاطر بسپارند و هنگام نیاز به راهکار، آن را جستجو کنند.

اجرای کمپین‌های اینفلوئنسر مارکتینگ و روابط عمومی

ذکر نام برند شما توسط مراجع معتبر و مورد اعتماد در همان حوزه، می‌تواند به‌طور قابل توجهی حجم جستجوهای برند را افزایش دهد زیرا افراد درباره شما می‌شنوند و تمایل پیدا می‌کنند بیشتر بیاموزند.

برخی تاکتیک‌ها برای افزایش ذکر نام برند عبارتند از:

• ایجاد شراکت با اینفلوئنسرهای مرتبط: با افراد معتبر و تاثیرگذار در حوزه خود همکاری کنید تا برند شما را معرفی یا بررسی کنند. بر اساس گزارش بنچمارک ۲۰۲۵ Influencer Marketing Hub، بیش از ۸۰٪ بازاریابان، بازاریابی با اینفلوئنسرها را یک استراتژی بسیار مؤثر می‌دانند.

• یافتن فرصت حضور در پادکست‌ها: حضور در پادکست‌های مرتبط می‌تواند حجم جستجوهای برند را افزایش دهد زیرا شنوندگان پس از شنیدن درباره شرکت شما به جستجوی آن می‌پردازند.

• ارتباط با رسانه‌ها و پوشش خبری: بیانیه‌های مطبوعاتی، جوایز صنعتی و پوشش خبری می‌توانند نام شما را در فضاهای مناسب مطرح کنند و جستجوهای برند را افزایش دهند.

استفاده از تاکتیک‌های جستجوی پولی

تبلیغات پولی استراتژیک می‌تواند به‌طور مستقیم و غیرمستقیم سهم جستجوی شما را بالا ببرد. به‌صورت مستقیم می‌توانید با پرداخت هزینه جایگاه‌های بالاتر را کسب کنید و به‌صورت غیرمستقیم می‌توانید نام برند خود را در معرض دید جستجوکنندگان قرار دهید تا در آینده برند شما را جستجو کنند.

سه نوع کمپین پولی پیشنهادی:

• کمپین‌های دفاع از برند: تبلیغات را روی عبارات مرتبط با برند خود اجرا نمایید تا مطمئن شوید تمام ترافیک جستجوهای مربوط به برند را جذب می‌کنید.

• کمپین‌های تسخیر رقبا: با احتیاط و در چارچوب‌های قانونی، روی عبارات مرتبط با برند رقبا تبلیغ انجام دهید تا بخشی از ترافیک جستجوهای برند آنها را جذب کرده و جایگزین خود را معرفی کنید.

• کمپین‌های آگاهی : از تبلیغات بنری یا کمپین‌های ویدئویی برای ایجاد آگاهی از برند توسط رسانه‌ها استفاده کنید. هرچه افراد بیشتری تبلیغات شما را ببینند، احتمال بیشتری وجود دارد که در آینده نام برندتان را جستجو کنند.

جمع‌بندی

سهم جستجو به‌عنوان یک شاخص کلیدی عملکرد بازاریابی، نقش مهمی جهت ارزیابی میزان دیده‌شدن و علاقه‌مندی برند، در مقایسه با رقبا ایفا می‌کند. این شاخص نه‌تنها بازتاب‌دهنده هدف و رفتار مشتری در لحظه است بلکه به‌عنوان یک پیش‌بینی‌کننده قوی برای رشد آینده، از جمله افزایش سهم بازار، عمل می‌کند. با پیگیری مداوم سهم جستجو، برندها می‌توانند فرصت‌های رشد را شناسایی کرده، تهدیدات رقابتی را زودتر تشخیص دهند و اثربخشی کمپین‌های بازاریابی خود را به‌سرعت ارزیابی کنند. 

تمرکز بر این شاخص، به بازاریابان این امکان را می‌دهد تا با درک بهتر رفتار مشتری، استراتژی‌های موثرتری برای رشد پایدار و بلندمدت طراحی کنند.