در جستجوی هوش مصنوعی، این محتوای شما است که پاسخها را شکل میدهد اما این موضوع لزوماً به معنای دیدهشدن یا کسب اعتبار نیست. در ادامه راهکارهایی ارائه میشود تا در اکوسیستمی که پلتفرمها بر آن مسلط هستند، همچنان دیده شوید. دیگر دوران جستجو با کلمات کلیدی و رتبهبندی ساده گذشته است. در حال حاضر انتخاب محتوای مناسب، به ارتباط، ترکیب اطلاعات و درک ساختاری بستگی دارد.
در دورانی که Google AI Overviews، دستیارهایی مانند ChatGPT و رتبهبندیهای مفهومی قدرت اصلی را دارند، روشهای سنتی سئو کارساز نیستند. اگر سازمان شما از نظر استراتژی و ساختار با این شرایط تازه هماهنگ نشده باشد، حتی در صورت کسب رتبه مناسب نیز در عمل برای کاربران نامرئی خواهد بود.
تصویر(1)
سه تغییری که جستجو را دگرگون کردهاند
در این بخش، سه تحول بنیادین که دنیای جستجو را دگرگون کردهاند بررسی میشود؛ تحولاتی که شیوه دسترسی کاربران به اطلاعات و درک موتورهای جستجو از محتوا را متحول ساختهاند.
۱. Google AI Overviews: پاسخها جای نتایج سنتی را گرفتهاند
در حال حاضر گوگل به جای نمایش لیست نتایج، با کمک جستجوی هوش مصنوعی پاسخ تولید میکند. این پاسخها ترکیبی از دادهها، مفاهیم و چندین منبع مختلف هستند.
در این مدل، ممکن است محتوای شما منبع اصلی پاسخ باشد اما نام برندتان ذکر نمی شود و هیچ اعتبار یا کلیک مستقیمی دریافت نمی کنید. در این شرایط، صرفاً منبع بودن کافی نیست؛ بلکه باید بهعنوان مرجع معتبر شناخته شوید.
۲. دستیارهای جستجوی هوش مصنوعی: ابزارهای جدید جستجوی اطلاعات
ابزارهایی مانند ChatGPT، Perplexity و Gemini فرآیند جستجو را به یک پرسش و پاسخ کوتاه تبدیل کردهاند. آنها شفافیت، ارتباط مفهومی و ساختار معتبر را در اولویت قرار میدهند.
این ابزارها به تعداد بکلینکها یا اعتبار دامنه اهمیتی نمیدهند؛ آنچه که برای آنها مهم است محتوای قابلدرک برای ماشین می باشد. همین موضوع باعث شده تا رقبایی که محتوای خود را برای هوش مصنوعی بهینه کردهاند، سریعتر رشد کنند و سازمانهایی که هنوز به روشهای قدیمی سئو وابستگی دارند، عقب بمانند.
۳. رتبهبندی بر اساس مفهوم: کلمات کلیدی و محتوا
کسب رتبه دیگر فقط با تطبیق کلمات کلیدی ممکن نیست. در حال حاضر، رتبه بر این اساس تعیین میشود که یک محتوا تا چه اندازه بتواند مفاهیم و موضوعات مرتبط با یک پرسش را پوشش دهد. سیستمهای جستجوی هوش مصنوعی در قالب گراف دانش فکر میکنند. آنها با استفاده از دادههای ساختاریافته و ارتباط بین موجودیتها، به محتوای معنادار میرسند.
این سه تغییر نشان می دهند که موفقیت در این حوزه به میزان توانایی سازمان جهت تبدیل دانش تخصصی خود به دادههای قابل درک برای ماشین و ادغام هوشمندانه آن در اکوسیستمهای هوش مصنوعی بستگی دارد.
جستجوی هوش مصنوعی: عصر جدیدی از کسب درآمد و جمعآوری دادهها
پلتفرمهای جستجو دیگر فقط وظیفه سازماندهی اطلاعات را ندارند؛ بلکه میخواهند نتیجه را در اختیار بگیرند. هدف اصلی آنها این است که کاربر را در محیط خودشان نگه دارند. هرچه پاسخها در همان محیط ارائه شود، دادههای رفتاری بیشتری جمعآوری گردیده و کنترل بیشتری روی درآمدزایی به دست میآورند.
امروز محتوای شما فقط با برندهای دیگر رقابت نمیکند، بلکه با خود پلتفرمها رقابت دارد. آنها محتوای «مصنوعی» میسازند؛ محتوایی که از دادههای شما جمع آوری، خلاصهسازی و بعد در پلتفرم خودشان فروخته میشود.
- پیامد رفتاری: اگر محتوای یک سازمان قابلیت استفاده مجدد، کسب درآمد یا آموزشدهی نداشته باشد، احتمال اینکه نمایش داده شود کمتر خواهد بود.
- راهکار استراتژیک: محتوا باید سازگار با جستجوی هوش مصنوعی، آماده استفاده از طریق API و قابل استناد باشد. در حال حاضر، استفاده از اسکیما، ارائه لایسنس ساختاریافته و ذکر منبع، حیاتیتر است.
این راهکارها صرفا برای دیدهشدن نیستند بلکه موضوع اصلی، حفاظت از جایگاه برند است.
تصویر(2)
ریسکهای اصلی برای سازمانها
سازمانهایی که هنوز نمایش در نتایج جستجو را صرفاً یک مشکل محتوایی میبینند، در واقع بدون آگاهی، 4 ریسک مهم را می پذیرند:
- واسطهزدایی: وقتی سیستمهای جستجوی هوش مصنوعی محتوای شما را خلاصه کرده اما کاربر را به سمت وب سایت هدایت نمیکنند، ترافیک، اعتبار و کنترل از دست میرود. در این شرایط، از محتوای ارزشمند شما استفاده خواهد شد اما برندتان حذف میگردد.
- کاهش سهم بازار: رقبای چابکتر که محتوای خود را با نیازهای هوش مصنوعی هماهنگ کردهاند، حتی اگر سابقه یا اعتبار کمتری داشته باشند نیز بیشتر دیده میشوند. این وضعیت یک چرخه اعتماد معکوس ایجاد میکند. تازهواردها با کمک ماشین دیده میشوند، در حالی که برندهای قدیمیتر در سایه قرار میگیرند.
- نقاط ضعف پنهان در عملکرد: شاخصهای سنتی مانند کلیک و ترافیک دیگر تصویری واقعی از عملکرد سایت نشان نمیدهند. ممکن است در حالی که اعتبار و حضور آنلاین برند فرسایش می یابد اما آمار بازدید ثابت به نظر برسد.
- هزینههای مبهم یا اصطلاحا "دلفی": این هزینهها زمانی ایجاد می شوند که سیستمهای جستجوی هوش مصنوعی محتوای تخصصی شما را استخراج میکنند اما هیچ اعتباری به برند شما نمیدهند یا منفعتی نصیبتان نمیشود.
آیا سازمان شما برای رقابت آماده شده است؟
در این بخش یک چارچوب با پنج ستون اصلی ارائه میشود که میتوانند به سازمانها کمک کنند تا میزان آمادگی خود را برای جستجوی هوش مصنوعی بسنجند:
۱. ساختار محتوا:
- آیا از schema markup برای تعریف دقیق معنای محتوا استفاده میشود؟
- آیا عناوین، جداول، لیستها و محتوای مفهومی در اولویت هستند؟
- آیا محتوا به بخشهای کوچک و قابل درک برای هوش مصنوعی تقسیم شده است؟
- آیا توضیحات معتبر و اختصاصی، به شکلی ساده و شفاف در صفحه قرار داده شدهاند؟
۲. مهندسی ارتباط:
- آیا پرسشهای کاربران به مفاهیم و موجودیتها مرتبط شدهاند؟
- آیا محتوا برای تعریف موجودیتها طراحی شده یا فقط روی کلمات کلیدی تمرکز دارد؟
- آیا خوشههای موضوعی و ساختار دانش مدیریت شده اند؟
- آیا لینکهای داخلی و دستهبندی محتوا بررسی شده اند تا در گراف دانش قرار گیرند؟
۳. طراحی سازمانی:
- چه کسی در سازمان مسئول "findability" (سهولت در یافتن اطلاعات) است؟
- آیا تیمهای سئو، محتوا، محصول و توسعه در راستای "نمایش ساختاریافته" (Structured Visibility) همسو هستند؟
- آیا یک مرجع مشخص وجود دارد که از همان ابتدا استراتژی را هماهنگ کند؟
- آیا ارائه محصولات جدید و اجرای کمپینها شامل ارزیابی آمادگی برای نمایش آنلاین هستند؟
- آیا اهداف مربوط به دیدهشدن (visibility) در معیارهای مدیریتی و تیمی گنجانده شدهاند؟
در نمونه ای واقعی از یک شرکت SaaS، تیمهای محصول، توسعه و محتوا هر ماه «جلسات findability» برگزار میکردند تا schema، لینکسازی داخلی و ساختار موجودیتها را هماهنگ کنند که به ۳۰٪ بهبود در دیدهشدن توسط هوش مصنوعی، بدون انتشار حتی یک صفحه جدید منجر گردید.
۴. بررسی دوره ای بازخورد هوش مصنوعی:
- آیا ردیابی میشود که محتوا کجا و چگونه در AI Overviews یا دستیارهای هوش مصنوعی نمایش داده میشود؟
- آیا برند بهدلیل فقدان اعتبار یا عدم ذکر نام برند در حال از دست دادن جایگاه است؟
- آیا ابزار یا فرآیندی برای پایش حضور در ابزارهای مختلف جستجوی هوش مصنوعی وجود دارد؟
- آیا نمایش در محیطهای هوش مصنوعی را درون چرخه گزارشدهی و بازبینیهای راهبردی سازمان ادغام کردهاید؟
۵. شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) مدرن:
- آیا ابزارهای مدیریتی هنوز حجم ترافیک را مهمتر از تاثیر واقعی نشان میدهند؟
- آیا حضور در سیستمهای هوش مصنوعی بهعنوان بخشی از عملکرد سنجیده میشود؟
- آیا تیم شما میداند که «دیدهشدن» در دنیای تحت سلطه هوش مصنوعی چه معنایی دارد؟
- آیا معیارها به سمت شاخصهایی مانند جلب استناد، حضور در نتایج AI و نفوذ غیرکلیکی تغییر کردهاند؟
تصویر(3)
دستور کار اجرایی: از نمایش ظاهری تا همراستایی استراتژیک
سازمانها باید نمایش در جستجو را بهعنوان زیرساخت دیجیتال تعریف کنند و صرفا یک موضوع فرعی در بازاریابی نباشد.
همانطور که مسئولان ناظر بر ساختوساز اطمینان میدهند که ساختمان مطابق طرح پیش میرود، تیمهای دیجیتال نیز باید توانمند شوند تا دانش سازمان بهخوبی قابل کشف باشد و در جایگاه رقابتی مناسب قرار گیرد.
آمادگی برای هوش مصنوعی به معنای نوشتن محتوای بیشتر نیست؛ بلکه نشان دهنده هماهنگی بین افراد، فرآیندها و تکنولوژی، برای مطابقت با نحوه عملکرد سیستمهای جستجوی هوش مصنوعی می باشد. این مسئله فقط با بازاریابی حل نمیشود بلکه به تحول مدیریتی نیاز دارد.
برای شروع کار، موارد زیر را در نظر بگیرید:
- بازتعریف سئو تحت عنوان مهندسی Visibility (دیده شدن): سئو باید یک کار چند بخشی شامل معناشناسی، ساختاردهی و طراحی سیستم باشد.
- تعیین یک رهبر برای Findability یا پاسخها: این نقش، ارتباطات میان محتوا، کد، schema و گزارشدهی را برقرار میکند تا اطمینان حاصل گردد که سازمان بهدرستی یافت میشود و به پرسشهای بازار پاسخ میدهد.
- بروزرسانی شاخصها: بهجای دریافت لینک و کلیک، معیارهایی مانند دیدهشدن در نتایج AI، همراستایی با موجودیتها و عملکرد مفهومی باید رصد شوند.
- اجرای یک ممیزی جهت قرارگیری در AI: محل نمایش محتوا، نحوه کسب اعتبار و مهمتر از همه، مکان و دلایل عدم ارجاع به شما را بررسی کنید.
- تشویق به همراستایی ساختاری: تیمها را نه تنها بر اساس حجم انتشار، بلکه عملکرد آنها برای findability (سهولت در یافتن اطلاعات) تشویق کنید و visibility را به یک معیار مشترک میان تیمها تبدیل نمایید.
جمعبندی: اگر دیده نشوید، موفق نخواهید شد
در حال حاضر جستجوی هوش مصنوعی دروازه اصلی یافتن اطلاعات است. اگر سازمان شما بهگونهای ساختاردهی نشده باشد که توسط ربات ها دیده شود یا به آن استناد صورت گیرد، فراموش خواهد شد. این مشکل با چند پست وبلاگ یا بکلینک حل نخواهد شد. راهحل واقعی این است که سازمان از پایه برای رقابت در عصر اهمیت رباتها، آماده سازی شود.